Peygamber'in Doğum Günü Kutlaması
Hz. Peygamber’in (s.a.a) Doğum Gününü Kutlamak veya Mevlid Kandili veya Mevlid Kutlaması, Hz. Muhammed’in (s.a.a) doğum yıldönümünde yapılan törenler ve merasimlere işaret etmektedir. Şiiler ve Ehl-i sünnet, Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğum gününü kutlama amacıyla bayram yapmaktadır; ancak Vahhabiler bu kutlamaları bidat (dinde sonradan ortaya çıkan uygulama) olarak görmektedir. Onlara göre, Resulullah (s.a.a) döneminde ve sahabeler<noviki/>in zamanında böyle bir merasim bulunmamıştır. Buna karşılık İslam alimleri, her ne kadar Peygamber (s.a.a) ve sahabe döneminde mevlid kutlamaları yapılmamışsa da, şeriatta (İslam hukuku) bunun yasaklanmadığını belirtmişlerdir. Dolayısıyla mevlid bayramını düzenlemek sadece bidat sayılmayıp, aynı zamanda Resulullah’ı (s.a.a) yüceltmek ve ona olan sevgiyi ifade etmek açısından makbul ve güzel bir davranış olarak kabul edilmektedir. Ayrıca mevlid kutlamalarının meşruiyetini temellendirmek için Kur’an-ı Kerim’den ayetlere ve yine Kur’ani kavramlara dayanılmış; bu ayetlerde Peygamber’in (s.a.a) tazim edilmesi (yüceltilmesi) ve ona muhabbet gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Tarihi kaynaklarda, hicri 4. yüzyıl<noviki/>dan (miladi 10. yüzyıl) itibaren Müslümanların, Resulullah’ın (s.a.a) doğum gününü bayram olarak kutladıklarına dair bilgiler bulunmaktadır. Mekke halkı da onun doğum yıldönümünde, dünyaya geldiği evde toplanır, dua eder, zikirle meşgul olur ve bu mekanda bereket (teberrük) ararlardı. Ancak Suud Hanedanı’nın (Âl-i Suûd) iktidara gelmesinden sonra bu ev yıkılmıştır.
Şiiler, Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğum gününü 17 Rebiülevvel; Ehl-i sünnet ise 12 Rebiülevvel olarak kabul etmektedir. Şii alimler, bu günde sadaka (Allah rızası için mal vermek) vermeyi, hayırlı işler yapmayı, müminleri sevindirmeyi ve benzeri davranışları müstehap (dini bakımdan yapılması sevap olan) görmektedir. Ehl-i sünnet alimleri ise bu günde Resulullah’ı (s.a.a) anmak ve onu yüceltmek amacıyla hediyeleşmeyi ve fakirlere yemek ikram etmeyi tavsiye etmişlerdir. Bu sebeple, farklı ülkelerdeki Müslümanlar Peygamber’in (s.a.a) doğum gününde mevlid kutlamaları gerçekleştirmektedir. Söz konusu gün, İran, Afganistan, Irak, Hindistan, Pakistan, Endonezya, ve Mısır gibi ülkelerde resmi tatil olarak ilan edilmiştir.
Önemi ve Tarihçesi

Mevlid-i Nebi kutlaması, Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğum yıldönümünde yapılan merasimlere işaret etmektedir. Bu merasimin caiz (dinen yapılmasına izin verilen) olup olmadığı, Müslümanlar ile Vahhabiler arasında ihtilaflı konulardan biridir. Müslümanların genel görüşüne göre, Mevlid-i Nebi’yi kutlamak caizdir. Bu sebeple farklı ülkelerdeki Müslümanlar, çeşitli ayinler ve merasimler düzenleyerek Peygamber’in (s.a.a) doğum gününü yüceltmekte ve anmaktadırlar.[1] Ayrıca Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğum günü; Endonezya, İran,[2] Hindistan,[3] Pakistan,[4] Mısır[5] ve daha bazı ülkelerde[6] resmi tatil olarak kabul edilmektedir. Ancak Vahhabiler, Mevlid-i Nebî’nin kutlanmasını bidat (dinde sonradan ortaya çıkan uygulama) ve haram (dinen yasak) görmektedirler.[7]
Peygamber’in (s.a.a) doğum yıldönümünde yapılan kutlamaların tarihçesi, hicri 4. ve 5. yüzyıllara dayanmaktadır. 9. hicri yüzyıl tarihçilerinden Ahmed b. Ali el-Makrizi, Mısır’da Fatımiler (297-567 h.k) döneminde Mevlid-i Nebi kutlamalarının yaygın olduğuna değinmiştir.[8] Ayrıca tarihi kaynakların aktardığına göre, Salahaddin Eyyubi’nin komutanı ve Erbil hakimi olan Muzafferüddin Kavkubri (630 h.k’de vefat etmiştir), Rebiülevvel ayında Mevlid-i Nebi merasimleri düzenlemekteydi.[9]
Mevlid Kutlaması Bidat Mıdır?

Vahhabiler, Hz. Peygamber (s.a.a) için Mevlid kutlamalarını bidat (dinde sonradan ortaya çıkan uygulama) olarak görmektedirler.[10] Vahhabilerden Abdülaziz bin Baz, Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğum gününü kutlamayı bidat saymıştır.[11] Selefi alimleri, bu tür kutlamalara katılmayı, merasimlerde oturmayı ve orada dağıtılan tatlıları yemeyi dahi haram (dinen yasak) kabul etmektedirler.[12] Ayrıca bazı yazarları, Mevlid merasimlerini düzenleyenleri fasık (günahkar), dinsiz ve benzeri sıfatlarla nitelendirmiştir.[13] Vahhabilerin Mevlid’i bidat saymalarının temel gerekçesi, böyle bir merasimin Hz. Peygamber (s.a.a) ve sahabe döneminde yapılmamış olmasıdır.[14]
Şii ve Sünni Alimlerin Cevapları

Muhaliflerin ileri sürdüğü gerekçe, şeriatte doğrudan Mevlid’e dair açık bir hükmün bulunmamasıdır; ancak onların cevabı, Kur’an ayetlerinin bu kutlamayı desteklediği yönündedir.[15] Onlar, Kur’an’ın genel kavramlarından olan Hz. Peygamber’e (s.a.a) sevgi göstermenin gerekliliği[16] ve onu yüceltmenin zorunluluğu[17] üzerinden Mevlid kutlamalarının meşruiyetini temellendirmişlerdir.[18] Şii alim Cafer Subhani’ye göre, Mevlid kutlamak, Hz. Peygamber’e (s.a.a) sevgi göstermektir ve bu, Kur’an’ın emrettiği bir sevgidir.[19] O ayrıca Maide suresinin son ayetlerine dayanarak, Hz. İsa’nın (a.s) havarilere indirilen maide (sofra) günü için bayram ilan etmesi ve Hristiyanların bugünü hala kutlamaları örneğini zikreder. Subhani’ye göre, Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğumu, insanlığı şirk ve cehaletten kurtaran bir olaydır ve bu, havarilere inen maideden çok daha büyük bir nimettir.[20]
Bazı Sünni alimler de tarih boyunca Mevlid’i övgüyle anmışlardır. Mesela Seri es-Sakati (ö. 253 h.k), Cüneyd-i Bağdadi (ö. 297 h.k), Yâfi‘i (ö. 768 h.k) ve Hasan b. Ömer b. Habib (ö. 779 h.k), Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğumunu kutlamayı güzel görmüşlerdir.[21]
Çağdaş Sünni alimlerden Yusuf el-Karadavi (ö. 1444 h.k), Kur’an ayetlerine dayanarak[22] Mevlid kutlamalarının caiz olduğunu savunmuştur.[23] Ona göre Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğumu ve diğer İslami olayları anmak, Allah’ın Müslümanlara bahşettiği nimetleri hatırlatmaktır. Bu hatırlama ne bidat ne de haramdır; bilakis arzu edilen bir davranıştır.[24] Bir diğer Sünni alim olan Tâhir Kadiri de, şeriatte yasaklanmamış herhangi mübah (izin verilen) bir davranışın, toplumsal kültüre dönüşmesi ve bu davranışla Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğumuna sevinç gösterilmesi durumunda hiçbir sakınca taşımadığını ifade etmiştir.[25]
Mevlid ile İlgili Ameller
Şii kaynaklarda, Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğum gününde oruç tutmanın, bir yıllık oruca denk sevabı olduğu rivayet edilmiştir.[26] Ayrıca Şii alimler, bu günde sadaka vermeyi, türbe ziyaretleri yapmayı,[27] hayır işlerinde bulunmayı ve müminleri sevindirmeyi müstehab (dinen teşvik edilen) görmüşlerdir.[28] Şii rivayetlerinde, bu gün için özel bir namazın da nakledildiği bilinmektedir.[29] Sünniler ise bu günde Hz. Peygamber (s.a.a) hakkında konuşmalar yapmayı, Kur’an tilaveti, sıla-i rahim (akrabalık bağlarını gözetmek), hediyeleşmek ve fakirlere yemek ikram etmeyi tavsiye etmişlerdir.[30]
Doğum Zamanı ve Yeri
Hz. Peygamber’in (s.a.a) doğum tarihi konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.[31] Şii alimler arasında yaygın olan görüş, 17 Rebîülevvel; Sünniler arasında ise meşhur kabul edilen tarih 12 Rebîülevvel’dir.[32] Bu iki tarih arasındaki süre, Şii ve Sünni kardeşliğini simgelemek amacıyla “Vahdet Haftası” olarak adlandırılmıştır.[33]
Hz. Muhammed (s.a.a), Mekke’de “Şi'b-i Ebi Talib” (Beni Haşim’in mülkiyetinde olan Kureyş’e ait bir vadi) denilen yerde bulunan bir evde dünyaya gelmiştir.[34] Şafii alimlerinden ve 930 h.k’de vefat eden Muhammed b. Ömer Bahrak’a göre Mekke halkı, Peygamber’in doğum gecesinde bu evde toplanır, zikir ve dua eder, ayrıca ondan bereket (teberrük) umarlardı.[35] Yine 11. yüzyılın önde gelen hadisçilerinden Allame Meclisi, kendi döneminde Mekke’de bu adla anılan bir mekanın var olduğunu ve halkın orayı ziyaret ettiğini nakletmiştir.[36] Bu yapı, Suud ailesi Hicaz’da iktidara gelinceye kadar ayakta kalmış; ancak Vehhabiliğin, peygamberler ve salihlerden kalan eserlere teberrük etmeyi yasaklayan inançları sebebiyle yıkılmıştır.[37]
Monografi
Resulullah’ın (a.s) mevlid merasiminin meşruiyetini isbat etmek üzere çeşitli eserler kaleme alınmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:
- el-Beyânü’n Nebevi ʿan Fazli’l İhtifâl bi Mevlidi’n Nebevi, Mammud Ahmed ez-Zeyn tarafından yazılmıştır. Bu eser, mevlid-i nebevinin (Hz. Peygamber’in doğumunu anma merasimi) meşruiyetini isbat etmek ve etrafındaki şübheleri gidermek amacıyla Arapça olarak kaleme alınmıştır. Müellif bu kitapta, Ehl-i Sünnet’in fakihleri (İslam hukukçuları) ve muheddislerinin (hadis alimleri) mevlid merasimini müstehab gördükleri sonucuna ulaşmıştır. Kitap, Darü’l Buhus li’d Dirasati’l İslamiyye neşriyatı tarafından Dubai’de 1426 h.k yılında yayımlanmıştır.[38]
- Resulullah’ın (s.a.a) Mevlid Kutlaması adlı eser, Abdürrahim Musevi tarafından, mevlid kutlamalarının meşruiyetini ispatlamak ve muhalif görüşleri eleştirmek amacıyla Farsça kaleme alınmıştır. Müellife göre mevlid kutlamaları, Peygamber’e saygı gösterme yükümlülüğünün (hürmet farziyetinin) bir tezahürüdür. Bu kitap, Fi Mektebi Ehli’l-Beyt külliyatının 25. cildi olup, Dünya Ehlibeyt (a.s) Kurultayı Neşriyatı tarafından 1390 h.ş yılında 57 sayfa halinde yayımlanmıştır.[39]
Galeri
-
Erbil (Irak)’te Mevlid-i Nebi kutlaması
-
Fas’ta Mevlid-i Nebi kutlaması
-
Pakistan’da Mevlid-i Nebi kutlaması
-
İran’da Mevlid-i Nebi kutlaması
-
Irak’ta Mevlid-i Nebi kutlaması
-
Pakistan’da Mevlid-i Nebi kutlaması
-
Yemen’de Mevlid-i Nebi kutlaması
-
Endonezya’nın Cokjakarta şehrinde Mevlid-i Nebi dolayısıyla düzenlenen geleneksel ve yerel tören
-
Endonezya’nın Doğu Cava eyaletine bağlı Banyuwangi şehrinde Mevlid-i Nebi günlerinde icra edilen geleneksel Edong Edongan töreni
Kaynakça
- ↑ “Kuşr-i ʿArabî Mîlâd Peygamber (s.a.a) rā çigūne ceşn migîrand?”, ḫabarguzārî-yi Iknā.
- ↑ Time.ir.
- ↑ Holidays.
- ↑ “Public Holidays in Pakistan 2018.”
- ↑ “ʿÎd el-mavlid el-nabavī el-şerîf”, ʿÎd el-mavlid el-nabavī el-şerîf.
- ↑ “Rūz-i mīlād-i Peygamber-i Aʿẓam (s.a.a) dar tamām-i kušvarhā-yi islāmī bi-cuz ʿArabistān taʿṭîl-i resmî ast”, kuds Online.
- ↑ el-Duvayš, Fatāvā el-Lecnet el-dāʾime, Riyāż, c.3, s.29.
- ↑ el-Mekrīzī, el-Mavāʿiẓ va el-iʿtibār, 1418 h.k, c.2, s.436.
- ↑ Ibn Kesīr, el-Bidāye va el-nihāye, 1407, c.13, s.137; el-Mekrīzī, el-Sulūk li-maʿrifet duval el-mulūk, 1418 h.k, c.1, s.368.
- ↑ al-Duvayş, Fetāvā el-Lecnet el-dāʾime, Riyad, c.3, s.29.
- ↑ “el-İmām Ibn Teymiyye lem yesteḥsin el-iḥtifāl bi’l-mavlid el-nebevî”, Bin Baz sitesi.
- ↑ Şeḥâte, el-Mavlid el-nebevî..., İskenderiye, s.116.
- ↑ Debîrî, “Ceşn-i mîlād-ı Resûlullāh (s.a.a)”, 1437 h.k, s.9.
- ↑ “el-İmām Ibn Teymiyye lem yesteḥsin el-iḥtifāl bi’l-mavlid el-nebevî”, Bin Baz sitesi.
- ↑ Kerîmî Selîmî, “Ceşn ü sürûr der mîlād-ı Peygamber-i Kerîm (s.a.a) ez dîdgāh-ı kurʾān u Sunnet”, s.126.
- ↑ Tevbe sûresi, 9/23.
- ↑ A‘râf sûresi, 7/157.
- ↑ Kerîmî Selîmî, “Ceşn ü sürûr der mîlād-ı Peygamber-i Kerîm (s.a.a) ez dîdgāh-ı kurʾān u Sunnet”, s.127-132.
- ↑ “Barguzârî-yi ceşn-i mîlād-i Peygamber-i İslâm (s.a.a) maḥabbet-i ʿamelî be-īşān u inʿimāl-i destūr-i kurʾān est”, Şafakna sitesi.
- ↑ “Barguzârî-yi ceşn-i mîlād-i Peygamber-i İslâm (s.a.a) maḥabbet-i ʿamelî be-īşān u inʿimāl-i destūr-i kurʾān est”, Şafakna sitesi.
- ↑ “Ceşn-i mîlād-i Nebî-yi mekrem-i İslām (s.a.a) sünnet yā bidʿat?!”, ḫabarguzārî-yi resmî-yi ḥavze.
- ↑ “el-iḥtifāl bi-mavlid el-nabî va el-munāsabāt el-islāmiyye”, Yusuf el-Karadavi sitesi.
- ↑ “el-Karadavi: el-iḥtifāl bi’l-mavlid el-nebevî leyse bidʿa”, Selām Online.
- ↑ “el-iḥtifāl bi-mavlid el-nabî va el-munāsabāt el-islāmiyye”, Yusuf el-Karadavi sitesi.
- ↑ Kadirî, “Kiyā mīlād al-nabî menānā bidʿat he”, 2008, s.15-17.
- ↑ Seyyid İbn Tâvûs, İkbāl al-aʿmāl, 1409 h.k, c.2, s.603.
- ↑ Şeyh Tûsî, Miṣbâḥ el-müteheccid, Tahran, c.2, s.791.
- ↑ Meclisî, Biḥâr al-envâr, 1403 h.k, c.95, s.359.
- ↑ Seyyid İbn Tâvûs, İkbāl al-aʿmāl, 1409 h.k, c.2, s.611-612.
- ↑ “Mavlid el-nabî”, Bavvābet el-Ezher sitesi.
- ↑ Mesʿûdî, Mürûcü’z Zeheb, 1409 h.k, c.1, s.362.
- ↑ Sübḥânî, Ferûġ-ı Ebediyyet, 1380 h.ş, c.1, s.151.
- ↑ İmâm Ḫomeynî, Ṣaḥîfe-i İmâm, 1378 h.ş, c.15, s.440 ve 455.
- ↑ Makrîzî, İmtâʿu’l Esmâʿ, 1420 h.k, c.1, s.6.
- ↑ Baḥrak, Ḥadâʾiḳu’l Envâr, 1409 h.k, s.150.
- ↑ Meclisî, Mirʾâtü’l ʿUḳûl, 1404 h.k, c.5, s.174.
- ↑ ʿÂmilî, el-Ṣaḥîḥ min Sîreti’n Nebî, 1385 h.ş, c.2, s.147.
- ↑ «el-Beyânü’n Nebevî ʿan Fażli’l İḥtifâl bi-Mevlidi’n Nebevî», Pâyegâh-ı taḫaṣṣuṣî-yi Vehhâbiyyet-pejûhî ve ceryân-hâ-yi Selefî.
- ↑ «Der Mekteb-i Ehli Beyt ʿaleyhimü’s-selâm - c.25 - Peyġamber’in Mevlid Merâsimi ṣallallāhu ʿaleyhi ve âlih ve sellem», Sâyt-i Mücemmeʿ-ı ʿÂlemî-yi Ehli Beyt.
Bibliyografi
- «الاحتفال بمولد النبی والمناسبات الإسلامیة»، Yûsuf el-Karadâvî’nin resmî sitesi, yayım tarihi: 2018-11-20.
- İbn Kesîr, İsmâil b. Ömer, el-Bidâye ve’n Nihâye, Beyrut, Dârü’l-Fikr, 1407 h.k/1986.
- «الإمام ابن تیمیة لم یستحسن الاحتفال بالمولد النبوی»، İbn Bâz’ın resmî sitesi.
- İmâm Humeynî, Seyyid Rûhullah, Sahîfe-i İmâm, Tahran, Müessese-i Tanzîm ve Neşr-i Âsâr-ı İmâm Humeynî, 1378 h.ş.
- Âl-i’ş-Şeyh, Uyûnü’r-Resâil ve’l Ecvibe alâ’l Mesâil, thk. Hüseyin Muhammed Buvâ, Riyad, t.y.
- Bahrak, Muhammed b. Ömer, Hadâiku’l Envâr ve Metâliu’l Esrâr fî Sîreti’n Nebiyyi’l-Muhtâr, thk. Muhammed Ğassâk Nüsuh Azkul, Cidde, Dârü’l-Minhâc, 1419 h.k.
- «برگزاری جشن میلاد پیامبر اسلام(ص)...»، Shafaqna sitesi.
- «Fi Mektebi Ehli’l-Beyt - c.25 - Mevlid-i Nebî», Câmiatü’l-Âlemî li-Ehli’l-Beyt sitesi.
- ed-Düveyş, Ahmed b. Abdurrezzâk, Fetâvâ el-Lecneti’d Dâime, Riyad, Riâsetu İdâreti’l Buhûsi’l İlmiyye ve’l İftâ, t.y.
- Debîrî, Mevlid-i Resûlullah (s.a.v), Mektebetü’l ‘Akîde, 1437 h.k.
- Sübhanî, Ca‘fer, Furûğu Ebediyyet, Kum, Bûstân-ı Kitâb, 1380 h.ş.
- Seyyid İbn Tâvûs, Ali b. Mûsâ, el-İkbâl bi’l A‘mâli’l Hasene, Tahran, Dârü’l Kütübi’l İslâmiyye, 2. bs., 1409 h.k.
- Şeyh Tûsî, Muhammed b. Hasan, Misbâhu’l Müteheccid ve Silâhu’l Müte‘abbid, Tahran, el-Mektebetü’l İslâmiyye, t.y.
- Şehâte, Muhammed Sakr, el-Mevlidü’n Nebevî... Hel Nahtafil?, İskenderiye, Dârü’l Hulefâi’r Râşidîn, t.y.
- Âmilî, Seyyid Ca‘fer Murtazâ, es-Sahîh min Sîreti’n Nebiyyi’l A‘zam, Müessese-i ‘İlmî ve Fikrî Dârü’l Hadîs, 1385 h.ş/1426 h.k.
- «عيد المولد النبوى الشريف», erişim: 20 Dey 1397 h.ş.
- Kâdirî, Muhammed Tâhir, Kiyâ Mevlidü’n-Nebî Menâne Bid‘at He?, Lahor, Minhâcü’l Kur’ân, 2008.
- «القرضاوی: الاحتفال بالمولد النبوی لیس بدعة», Islam Online sitesi.
- Kerîmî Selîmî, Muhammed Mehdi, «Mevlid-i Nebî’de Sevinç ve Şenlik...», Mecelle-i Kelâm-ı İslâmî, sayı 69, bahar 1388 h.ş.
- «Ülkeler Peygamber’in Mevlidini Nasıl Kutluyor?», İKNA Haber Ajansı.
- Meclisî, Muhammed Bâkır, Bihârü’l Envâr, Beyrut, Dârü İhyâi’t Türâsi’l ‘Arabî, 2. bs., 1403 h.k.
- Meclisî, Muhammed Bâkır, Mir’âtü’l ‘Ukûl fî Şerhi Ahbâri Âli’r Resûl, thk. Seyyid Hâşim Resûlî, Tahran, Dârü’l Kütübi’l İslâmiyye, 2. bs., 1404 h.k.
- Mes‘ûdî, Ali b. Hüseyin, Mürûcü’z Zeheb ve Me‘âdinu’l Cevher, thk. Es‘ad Dâğir, Kum, Dârü’l-Hicre, 2. bs., 1409 h.k.
- Makrîzî, Ahmed b. Ali, es-Sülûk li Ma‘rifeti Düveli’l Mülûk, Beyrut, Dârü’l Kütübi’l ‘İlmiyye, 1418 h.k/1997.
- Makrîzî, Ahmed b. Ali, el-Mevâ‘ız ve’l İ‘tibâr bi Zikri’l Hıtati ve’l Âsâr, hş. Halîl Mansûr, Beyrut, Dârü’l Kütübi’l ‘İlmiyye, 1418 h.k/1998.
- Makrîzî, Ahmed b. Ali, İmtâ‘u’l Esma‘ bimâ li’n Nebiyyi mine’l Ahvâl ve’l Emvâl ve’l Hafede ve’l Metâ‘, thk. Muhammed Abdülhamîd Nemîsî, Beyrut, Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1. bs., 1420 h.k.
- «مولد النبی», el-Ezher Bâbesi sitesi, yayım tarihi: 19 Kasım 2018.
- Public Holidays in Pakistan 2018.
- Holidays.
- Time.ir.