Müstehap

Öncelik: b, kalite: c
linksiz
wikishia sitesinden

Füru-u Din

Namaz

Farz: Günlük Namazlar • Cuma Namazı • Bayram Namazı • Ayat Namazı • Meyyit Namazı

Müstehap: Gece Namazı • Gufeyle Namazı • Cafer-i Tayyar Namazı • Cemaat Namazı • Zilhicce Ayı Namazı • İmam Mehdi’nin Namazı • Şükür Namazı • Nafile Namazlar


Diğer İbadetler
Oruç • Humus • Zekât • Hac • Cihad • Emr-i Bi'l Ma'rûf Ve Nehy-i Anil Münker • Tevella • Teberra • Fitre Zekatı


Taharet Hükümleri


Abdest • Gusül • Meyyit Guslü • Müstehap Gusüller • Teyemmüm • Necaset • Mutahhirat • Cebire • İstibra


Medeni Hükümler
Vekalet • Vasiyet • Zemanet • Kefalet • İrs


Aile Hükümleri
Evlilik • Muta Nikâhı • Çok Eşlilik • Mehir • Emzirmek • Cinsel İlişki • İstimta • Nüşuz • Boşanma • Cenabet


Yasama Hükümleri
Kazavet • Diyat • Hudud • Kısas


İktisadi Hükümler
Alış Veriş (Bey') • İcare • Borç • Faiz • İstitaet


Diğer Hükümler
Sadaka • Adak • Taklid • Yiyecek ve İçecekler • Vakıf


İlgili Konular
GusaleBulüğ • Fıkıh • Kurbet NiyetiFetva • Ameli Hükümler • Tavzihu'l Mesail
Vacip • Haram • Müstehap • Mubah • Mekruh


Müstehap (Arapça: المُستَحَب), İslam dininde yapılması vacip olmayan, ancak yapılması yapılmamasından daha iyi olan şeylere denir. Gece namazı, günlük nafile namazlar, müstehap oruçlar, nakledilmiş duaların okunması, salavat vb. gibi bir çok amel İslam dininde müstehap sayılmıştır.

Etimoloji

İstifal babında bir mastar olan istihbab (iyi olan), “h-b-b” maddesinden olup, “sevmek” ve “bir şeyi beğenmek” anlamına gelmektedir. Bu kelime Kur’an-ı Kerim ve Masumların (a.s) hadislerinde sözlük anlamında kullanılmıştır.[1] Fakihlerin teriminde, şer'i hükmü istihbab ve yapılması iyi olan ama buna rağmen yapılmamasının da sakıncası olmayan ameldir.[2]

Müteradif ve Eş Anlamlı Lafızları

“Nedb”, “nefl”, “sünnet” ve “tetavvu” kelimeleri de istihbab (müstehap) anlamına gelmektedir.[3]

Bahsedildiği Yerler

İstihbab, fıkıh konularının bir çok babında beş hükümden (vacip, haram, müstehap, mekruh ve mubah) biri olarak kullanılmaktadır. Usul-u Fıkıhta, emir, zıt ve vacibin ön koşulları kısımlarında ele alınmaktadır.

Kısımları

Müstehap ameller birkaç kısma ayrılmaktadır. Onlardan en önemlileri şunlardan ibarettir:

  • Nefsi veya Zati Müstehap: Yapılmasının müstehap olması, başka bir amel için değil, bizzat kendisi içindir. Örneğin: Müstehap namaz ve oruçlar, Gadir Bayramı orucu gibi.
  • Gayri Müstehap: Kendi kendisine yapılması müstehap olmayan, ancak başka bir amel için müstehap olan amel. Örneğin: Kutsal kabirlerin (masumların) ziyareti için gusül almak.
  • Ayni Müstehap: Başkaları tarafından yapılmış olsa da yapılması her bir birey için müstehap olan amel. Örneğin: nafile namazlar ve müstehap oruçlar.
  • Kifai Müstehap: Başkaları tarafından yapılmasıyla, bireye müstehap olmayan amel. Örneğin: Ezan okunması.[4]
  • Müekket Müstehap: İslam’ın yapılmasını vurguladığı ameller. Örneğin: Cuma guslü.[5]

Müstehapla İlgili Fıkıh Hükümleri

  • Her ne kadar bir çoğuna göre mekruh sayılmasa da[6] Müstehap bir ameli yapmayı terk etmek, bazılarına göre mekruhtur.[7]
  • Müstehap bir şeyin gerekçesi ve ön koşulu olan şeylerin yapılması bazılarına göre müstehaptır.[8] Örneğin müstehap abdest almak için su temin edilmesi veya Cuma guslü almak için su temin edilmesi.
  • Yapılmaya başlandıktan sonra müstehap bir amelin yarıda kesilmesi mekruhtur. Bilhassa namaz ve öğleden sonra müstehap orucun batıl edilmesi.

Elbette müstehap hac ve umreyi (meşhur görüşe göre) yarıda kesmek haramdır ve bu amellerin tamamlanması gerekir. Aynı şekilde itikafın ilk iki günü oruç tutan kimse, üçüncü günde de oruç tutmalı ve itikafı tamamlamalıdır. Bu aşamada yarıda kesilerek sonlandırılması haramdır.[9]

Ünlü Müstehaplar

Müstehap Namazlar

Namaz, İslam dininde kabul edilen en önemli ve üzerinde durulan en ehemmiyetli ibadet olduğundan, vacip namazların yanı sıra bir çok müstehap namazın kılınması da tavsiye edilmiştir. Namazın tavsiye edilmediği neredeyse hiçbir dini durum yoktur. Mefatihu’l Cinan ve başka kitaplarda, bu namazlardan bir çoğu beyan edilmiştir. Bu namazların önemli olanlarından bazıları şunlardır: Gece namazı, günlük nafile namazlar, Cafer-i Tayyar namazı, İstiska namazı, Fıtır ve Kurban Bayramı namazı, ayların ilk gününe ait namazlar…

Müstehap Oruçlar

Oruç tutulmasının haram veya mekruh olduğu bildirilen günler dışında, her gün oruç tutmak müstehaptır. Elbette bazı günlerde oruç tutmanın daha çok sevabı var ve daha çok önerilmiştir. Onlardan bazıları şunlardır:

  • Kameri (Arap) aylarının ilk Perşembe günü ile son Perşembe günü.
  • Onuncu gününden sonra her (Arap) ayının ilk on gününden sonraki ilk Çarşamba günü.
  • Her ayın on üçüncü, on dördüncü ve on beşinci (dolunay) günlerinde.
  • Recep ve Şaban ayının tüm günleri.
  • Şevval ayının dördüncü gününden dokuzuncu gününe kadar.
  • Zilkade ayının 25. (Dahvu’l Arz günü) ve 29. Günü.
  • Zilhicce ayının ilk gününden dokuzuncu gününe kadar (Arefe gününe kadar).
  • Gadir Bayramı günü (18. Zilhicce).
  • Mübahele günü (24. Zilhicce)
  • Muharrem ayının birinci, üçüncü ve yedinci günü.
  • Hz. Peygamberin (s.a.a) Kutlu doğum gününde (17. Rebiyülevvel)
  • Cemaziyülevvel ayının on beşinci günü.
  • Hz. Resulullah’ın (s.a.a) Bi’set (27. Recep) gününde oruç tutmak.

Senetli ve Rivayet Edilen Dualar

Her ne kadar her dil ve yakarışla Allah’ı anmak ve O’na el açmak gerekse de, dua kitaplarında Masumların (a.s) dilinden nakledilen duaların etki ve tesiri daha çoktur. Bu dualardan bazıları şunlardır:

Diğer Müstehaplar

Rivayet ve hadislerde açıklanan başka müstehap amel ve zikirler şunlardır:

Kaynakça

  1. Ferhengi Fıkh, c. 1, s. 397.
  2. Hoi, Ecvedu’t-Takrirat, c. 1, s. 143; Hekim, c. 1, s. 62.
  3. Ferhengi Fıkh, c. 1, s. 396.
  4. Necefi, Cevahiru’l Kelam, c. 9, s. 74.
  5. Hekim, Muhammed Taki, Usulu’l Ammet lil-Fıkhi’l Mukarin, s. 63.
  6. Necefi, c. 13, s. 266.
  7. Muhakkik Hilli, el-Mu’teber, c. 2, s. 257.
  8. Ahund Horasani, s. 128.
  9. Şehid-i Evvel, el-Kavaidu ve’l-Fevaid, c. 1, s. 99, kaide; 39.

Bibliyografi

  • Ferhengi Fıkhı Mukarin Mezhebi Ehlibeyt, Kum, Müessese Dairetu’l Maarif*i Fıkh-ı İslami, 1426 h.k.
  • Hoi, Seyyid Ebu’l-Kasım, Ecvedu’l Takrirat, Takrirat-ı Ders-i Muhammed Hüseyin Naini, Kum, İrfan Matbaası, 1352 h.ş.
  • Ahunt Horasani, Molla Kazım, Kifayetu’l Usul, Kum, Müessese Alulbeyt, 1409 h.k.
  • Necefi, Muhammed Hasan, Cevahiru’l Kelam, tashih: Abbas Kuçani ve Ali Ahundi, Beyrut, Daru İhya et-Turas el-Arabi, yedinci baskı.
  • Muhakkik Hilli, Cafer b. Hasan, el-Mu’teber fi Şerhi’l Muhtazar, Kum, Müessese Seyyid-i Şüheda, 1407 h.k.
  • Şehid-i Evvel, Muhammed b. Mekki, el-Kavaid ve’l-Fevaid, tashih: Seyyid Abdulhadi Hekim, Kum, Müfid yayınevi, Necef ofset baskısı.