Süleyman bin Surad Huzai

WikiShia sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
سليمان بن صُرَد الخُزاعي
Süleyman bin Surad Huzai
Tam İsmi Süleyman bin Surad bin Cevn Huzai
Doğum Tarihi ?
Yaşadığı Yer Kufe
Vefat Tarihi h. 65 - Aynu'l-Verde
Ün ve Şöhreti Hz. Resulü Ekrem (s.a.a), Hz. Ali (a.s), İmam Hasan (a.s) ve İmam Hüseyin'in (a.s) ashabı
Din İslam
Mezhep Şia

Süleyman bin Surad bin Cevn Huzai (Arapça: سليمان بن صُرَد بن جون الخُزاعي); Arap ve Kufe Şiilerinin ileri gelenlerinden ve Hz. Resulü Ekrem (s.a.a), İmam Ali (a.s), İmam Hasan (a.s) ve İmam Hüseyin’in (a.s) sahabelerindendir. Bazı savaşlarda İmam Ali’nin (a.s) safında yer almıştır. İmam Hasan (a.s) döneminde de Kufe Şialarının ileri gelenlerinden sayılmaktaydı; ancak İmam Hasan’ın (a.s) Muaviye ile sulh yapmasına muhalefet etmiştir. İmam Hüseyin’in (a.s) Kufe’ye daveti için yazılan ilk mektuplar onun önderliğinde yazılmasına rağmen, o Kerbela savaşına katılamamıştır. Tarihçiler Süleyman’ın Kerbela savaşına katılamaması hakkında farklı deliller zikretmişlerdir. İmam Hüseyin’in (a.s) şehadetinden sonra hicri 65 yılında Tevvabin kıyamının önderliğini üstlenmiştir. Süleyman b. Surad Huzai İmam Hüseyin’in (a.s) intikamını almak için başlatılan Tevvabin kıyamında şehit olmuştur.

Doğumu, Nesebi, Adı ve Künyesi

Süleyman bin Surad Huzai Mekke’de dünyaya gelmiştir. Tarih kaynaklarında hangi tarihte doğduğuna işaret edilmemiştir, ancak şehit edildiğinde 93 yaşında (hicri 65)[1] olduğu nakledildiği için, Süleyman b. Surad’ın Bi’set’ten beş yıl önce dünyaya geldiği anlaşılmaktadır. Babasının adı Cevn’dir. Süleyman’ın Huzae kabilesine nispeti noktasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.[2]

Cahiliye döneminde ismi Yesar’dı ve Müslüman olduktan sonra Allah Resulü (s.a.a) ismini Süleyman olarak değiştirdi. Künyesinin ise Ebu Muterref olduğu rivayet edilmiştir.[3]

Sıfat ve Özellikleri

Şia ve Ehlisünnet onu methetmiş ve övmüştür. Süleyman bin Surad, Huzae kabilesinin itaat ve itibar ettiği saygın, abid, fazıl ve kavmi arasında özel konum ve makama sahip olan birisiydi.[4]

Hz. Peygamberle (s.a.a) Birlikteliği

Fazl b. Şazan Süleyman’ı tabiinden bilmektedir. Ehlisünnet kaynaklarında ise Allah Resulünün (s.a.a) sahabesi sayılmıştır. Şeyh Tusi de onun Hz. Resulü Ekrem’in (s.a.a) sahabesi olduğunu zikretmiştir[5] ve muhtemelen bu sözü de Ehlisünnet kaynaklarından nakletmiştir.[6]

Hz. Ali’yle (a.s) Birlikteliği

Süleyman b. Surad Huzai, Kufe’ye yerleşen ilk kişilerdendir ve ikameti için Huzae mahallesini seçmiştir.[7] Süleyman, İmam Ali’nin (a.s) halife olmasıyla Şii âlim ve büyükleriyle birlikte, imama (a.s) biat etmiştir.[8] İmam Ali (a.s) tarafından onun için yazılan mektuba göre, o İmam Ali’nin (a.s) Cebel bölgesindeki temsilcisi olmuştur. [9]

Süleyman, İmam Ali’nin (a.s) savaşlarına katılmış ve Sıffin savaşında İmam Ali’nin safında yer alarak ordunun sağ kanadının komutanlığını üstlenmiştir.[10] Bu savaşta Muaviye’nin ordusundaki Yemenlilerin lideri “Havşeb”, Süleyman’ın kılıç darbesiyle helak olmuştur.[11] Bazıları Süleyman b. Surad’ın Cemel savaşına katılmadığını ve bundan dolayı da İmam Ali’nin (a.s) onu kınadığını söylemiştir.[12] Tarih kitaplarında bu konuya şüpheyle yaklaşılmıştır,[13] ama Hoi, Süleyman’ın İmam Ali’nin (a.s) emri nedeniyle veya geçerli bir özrünün olması hasebiyle bu savaşa katılamadığı ihtimalini vermiştir.[14]

İmam Hasan’ın (a.s) Sulhuna Muhalefeti

Tarihçilerin raporları, Süleyman bin Surad’ın İmam Hasan’ın (a.s) Muaviye ile sulhundan sonra İmam’la (a.s) görüştüğünü ve bu görüşmede de bu sulha muhalefet ettiğini göstermektedir. İmam Hasan (a.s) bunun üzerine ona şöyle buyurmuştur: “Sizler bizim taraftarlarımız ve dostlarımızsınız… Allah’a andolsun ki bu barışı kanların dökülmesini önlemek için yaptım. Allah'ın hükmüne razı olun, O'nun emrine teslim olun.[15]

Süleyman, İmam Hüseyin’le (a.s) yaptığı görüşmede de bu konuyu dile getirmiş ve İmam Hüseyin’in de Muaviye ölene kadar sulha bağlı kalınmasını vurgulamıştır.[16]

İmam Hüseyin (a.s) Dönemi

Hüseyin b. Ali’ye (a.s) Mektup

Muaviye’nin ölümünden ve İmam Hüseyin’in (a.s) Yezit’e biat etmemesinden sonra Şialar Süleyman b. Surad Huzai’nin evinden bir araya gelerek İmam Hüseyin’e (a.s) iki mektup yazdılar.[17] O esnada Süleyman b. Surad şöyle bir konuşma yaptı: “Muaviye öldü ve Hüseyin b. Ali’de (a.s) oğlu Yezitle biat etmeyerek Mekke’ye doğru yola çıktı. Sizler O’nun (a.s) Şiaları ve babasının taraftarlarısınız. O zaman İmam’ın (a.s ) yar ve yaveri olun ve düşmanları ile savaşın.”[18]

Aşura Vakıasında Bulunmayışı

Ana Madde: Aşura Vakıası

Süleyman b. Surad Aşura vakıasında yoktu. Tarih kitaplarında onun Kerbela’da bulunmayış nedeni hakkında açık ve net raporlar mevcut değildir. Ancak yazar ve araştırmacılar tarafından farklı bazı sanı ve tahminler ileri sürülmüştür. Bazıları Süleyman ve bazı Şii büyüklerinin Ubeydullah b. Ziyad’ın emriyle zindana atıldıklarına inanmaktadır, ancak tarih kaynaklarında bu konu hakkında bir rapor mevcut değildir.[19]

Araştırmacılardan bazıları, Ubeydullah b. Ziyad’ın Kufelilere ve Kufe çıkışlarına uyguladığı sıkı kontrol ve denetime değinerek, bu baskı ve denetimlerin Süleyman b. Surad ve diğer Kufe Şialarının Kerbela’ya gitmelerini imkânsız kıldığını zikretmişlerdir.[20] Ancak diğer araştırmacılar çok az sayıdaki Şiaların kendilerini Kerbela’ya ulaştırarak İmam Hüseyin’e (a.s) katıldıklarına işaret ederek, bu delili ikna edici bulmamışlardır.[21]

Araştırmacılardan başka bir grupta, Süleyman b. Surad gibi Kufelilerin zayıflığını, onların Kerbela’da İmam Hüseyin’e (a.s) katılmamalarının ana nedeni saymışlardır. Süleyman b. Surad ve diğer Kufelilerin İmam Hüseyin’e (a.s) yardım etmemekle işledikleri günahlarını itiraf etmeleri bu görüşü güçlendiren önemli delillerdendir. Onların Tevvabin kıyamının başlarında yaptıkları konuşmalardaki nakledilmiş itirafları tarih kitaplarında mevcuttur.[22] Buna göre bazı yazarlar Süleyman b. Surad ve diğer Kufelileri istikrarsız ve çift davranışlı Şialardan saymışlardır.[23] Süleyman b. Surad’ın İmam Ali (a.s) ve İmam Hasan’a (a.s) muhalefeti geçmişi de bu görüşü güçlendirmeye yardımcı olabilir.[24] Bazı eski kaynaklar da Süleyman’ın Aşura vakıasındaki şüpheci ve tereddütlü ruhiyesine değinmişlerdir.[25]

Tevvabin Kıyamının Rehberi

Ana Madde: Tevvabin Kıyamı

Süleyman b. Surad, Aşura vakıasından sonra hicri kameri 65. yılda, İmam Hüseyin’in (a.s) intikamını almak için Ömer b. Sa’d’ın ordusuna karşı kıyam eden Tevvabin adındaki grubun önderliğini kabul etti.[26] İbn Nema Hilli şöyle yazmaktadır: Kufe’de ilk kıyam eden kişi Süleyman b. Surad Huzai’dir.[27]

Şehadeti

Süleyman bin Surad Huzai Tevvabin kıyamında; Aynu’l-Verde bölgesinde Şam ordusuyla yapılan savaşta Yezid b. Husayn’ın mızrağıyla şehit olmuştur. Son nefesini verirken “Kabe'nin Rabbine andolsun ki kurtuldum” dediği nakledilmiştir.[28] Süleyman b. Surad şehit olduğunda 93 yaşındaydı.[29] İmam Ali (a.s) Sıffin savaşında Süleyman’a şöyle buyurmuştur: “Sen şehadet intizarıyla yaşayan ve hiçbir zaman ahdini ve anlaşmasını değiştirmeyenler kimselerdensin.[30]

Süleyman’ın rüya aleminde Hz. Hatice (s.a), Hz. Fatıma Zehra (s.a), İmam Hasan (a.s) ve İmam Hüseyin’in (a.s) gördüğü ve Hz. Hatice’nin (s.a) ona, "Ey Süleyman! Allah Teala seni ve kardeşlerini takdir etmekte ve kıyamet günü hepiniz bizimlesiniz."[31] buyurduğu nakledilmiştir.

Ayrıca Bakınız

Kaynakça

  1. Et-Tabakatu’l-Kubra, c. 6, s. 26.
  2. İbn Abdulber, el-İstiab, c. 2, s. 649.
  3. İbn Esir, Usdu’l-Gabe, c. 2, s. 351; İbn Sa’d, Tabakatu İbn Sa’d, c. 4, s. 292.
  4. Müstedrek, c. 3, s. 530; Hatib Bağdadi, Tarihi Bağdat, c. 1, s. 215; İbn Abdulber, ei-İstiab, c. 2, s. 650.
  5. Tusi, Rical, s. 94.
  6. Hoi, Mucemu Ricalu’l-Hadis, c. 9, s. 284.
  7. İbn Sa’d, Tabakatu İbn Sa’d, c. 6, s. 25; İbn Esir, Usdu’l-Gabe, c. 2, s. 351.
  8. Müfid, el-Cemel, s. 52.
  9. Belazuri, Ensabu’l-Eşraf, s. 166.
  10. Nasr b. Muzahim, Vak’atu Sıffin, s. 205.
  11. Nasr b. Muzahim, Vak’atu Sıffin, s. 400 ve 401; İbn A’sem Kufi, Kitabu’l-Futuh, c. 3, s. 121 ve 122.
  12. El-Musannef, c. 8, s. 721; Belazuri, Ensabu’l-Eşraf, s. 271 – 272; Nasr b. Muzahim, Vak’atu Sıffin, s. 6.
  13. El-Muntehab, s. 73.
  14. Hoi, Mucemu Ricalu’l-Hadis, c. 9, s. 283.
  15. İbn Kuteybe Dineveri, el-İmame ve’s-Siyase, c. 1, s. 141.
  16. İbn Kuteybe Dineveri, el-İmame ve’s-Siyase, c. 1, s. 142.
  17. İbn A’sem, Kitabu’l-Futuh, c. 5, s. 27 - 30.
  18. Meclisi, Biharu’l-Envar, c. 44, s. 332.
  19. Tarihi Şia, s. 17; Bakınız: Arab Ebu Zeyd Abadi, Berresiyi İlleti Ademi Huzuru Süleyman b. Surad der Kerbela, s. 129 - 131.
  20. Caferi, Teşeyyü der Mesiri Tarih, s. 234 - 235.
  21. Caferiyan, Tarihi Siyasiyi İslam, c. 2, s. 494; Bakınız: Arab Ebu Zeyd Abadi, Berresiyi İlleti Ademi Huzuru Süleyman b. Surad der Kerbela, s. 131 - 132.
  22. Bakınız: Caferiyan, Tarihi Siyasiyi İslam, c. 2, s. 580 - 581; Bakınız: Arab Ebu Zeyd Abadi, Berresiyi İlleti Ademi Huzuru Süleyman b. Surad der Kerbela, s. 134 - 135.
  23. Zerğeri Nejad, Nehzeti İmam Hüseyin ve Kıyamı Kerbela, s. 276 - 277.
  24. Arab Ebu Zeyd Abadi, Berresiyi İlleti Ademi Huzuru Süleyman b. Surad der Kerbela, s. 136 - 137.
  25. İbn Sa’d, Tabakatu İbn Sa’d, c. 6, s. 25.
  26. İbn Esir, el-Kamil fi’t-Tarih, c. 4, s. 160.
  27. İbn Nema Hilli, Zubu’n-Nizar, s. 72.
  28. İbn Esir, el-Bidaye ve’n-Nihaye, c. 8, s. 279.
  29. İbn Sa’d, Tabakatu İbn Sa’d, c. 6, s. 26.
  30. Nasr b. Muzahim, Vak’atu Sıffin, s. 519.
  31. Namazi, Müstedrekati İlmi Rical, c. 4, s. 138.

Bibliyografi

  • Caferiyan, Resul, Tarihi Siyasiyi İslam (İkinci cilt Hulefa Tarihi), Kum, Delili Ma, 1383.
  • Zerğeri Nejad, Gulam Hüseyin, Nehzeti İmam Hüseyin ve Kıyamı Kerbela, Tahran, Simet, 1386.
  • Arab Ebu Zeyd Abadi, Abdurrıza, Berresiyi İlleti Ademi Huzuru Süleyman b. Surad der Kerbela, Tarih der Ayinei Pejuheş, sayı 20, Kış, 1387.
  • İbn Esir, Ali b. Ebu’l-Kerem, Usdu’l-Gabe fi Marifeti’s-Sahabe, Beyrut, Daru’l-Kutubu’l-Arabi.
  • İbn A’sem, Ahmed, Kitabu’l-Futuh, Daru’l-Adva, h.k 1411.
  • İbn Sa’d, Muhammed, et-Tabakatu’l-Kubra, Beyrut, Daru Sadır.
  • İbn Abdulber, Ahmed b. Abdullah, el-İstiab fi Marifeti’l-Ashab, Beyrut, Daru’l-Ceyl, h.k 1412.
  • İbn Nema Hilli, Cafer b. Muhammed, Zubu’n-Nizar fi Şerhi’s-Sar, Kum, Camiayı Müderrisin, h.k 1416.
  • Belazuri, Ahmed b. Yahya, Ensabu’l-Eşraf, Müessesetu’l-A’lem, h.k 1394.
  • Hoi, Ebu’l-Kasım, Mucemu Ricalu’l-Hadis, h.k 1413.
  • Dineveri, İbn Kuteybe, el-İmame ve’s-Siyase, tahkik: Taha Muhammed ez-Zeyni, Müessesetu’l-Halebi.
  • Taberi, Muhammed b. Cerir, el-Muntahab min Kitabu’l-Muzil, Beyrut, Müessesetu’l-A’lemi.
  • Tusi, Muhammed b. Hasan, Ricalı Tusi, Kum, Camiayı Müderrisin, h.k 1415.
  • Askalani, İbn Hacer Ahmed b. Ali, el-İsabe fi Temyizi’s-Sahabe, Beyrut, Daru’l-Kutubu’l-İlmiyye, h.k 1415.
  • Meclisi, Muhammed Bakır, Biharu’l-Envar, Beyrut, Müessesetu el-Vefa, h.k 1403.
  • Mufid, Muhammed b. Numan, el-Cemel, Mektebetu’d-Daveri.
  • Minkari, Nasr b. Muzahim, Vak’atu Sıffin, Kahire, el-Müessesetu’l-Garbiyye, h.k 1382.
  • Namazi Şahrudi, Ali, Müstedrekatı İlmi Ricalu’l-Hadis, Tahran, h.k 1412.
  • Caferi, Seyyid Hüseyin Muhammed, Teşeyyü der Mesiri Tarih, tercüme: Seyyid Muhammed Taki Ayetullahi, Tahran, Defteri Neşri Ferhenği İslami, 1387.