Ammar bin Yasir

WikiShia sitesinden
(Ammar Yasir sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Ammar bin Yasir
220px
Tam İsmi Ammar b. Yasir b. Amir el-Ansî
Künyesi Ebü’l-Yakzan
Konumu Sahabe ve İlk Şiilerden
Doğum Tarihi 570
Yaşadığı Yerler Mekke, Medine ve Kufe
Ölüm Tarihi h. 37/657
Defnedildiği Yer Rakka- Suriye
Ömrü 92 veya 93 yıl
Ün ve Şöhreti Hz. Peygamberin (s.a.a) seçkin sahâbesi, anne ve babası İslam'ın ilk şehitleri, Hz. Ali'nin (a.s) ilk Şiilerinden oluşu ve ilk üç halifeye muhalif oluşu
Müslüman Oluşu İslam'ı kabul eden ilk Müslümanlardan

Ammar Bin Yasir (Arapça: عمّار بن ياسر) Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.a) önde gelen sahabe’lerinden, ilk Müslümanlardan, İmam Ali’nin (a.s) yakın Şiilerinden ve yârenlerindendir. Hz. Resulullah (s.a.a) vefat ettikten sonra, Ebu Bekir’e biat etmemiş ve Hz. Ali’nin halifeliğini savunmuştur. Üçüncü halife zamanında Osman’ın muhaliflerinden biri olmuş ve onunla defalarca anlaşmazlık, uyuşmazlık yaşamıştır. Osman’ın adaletsizliklerine karşı halk tarafından yapılan itirazlara o da katılmıştır. İmam Ali’nin hilafeti zamanında her zaman İmamın (a.s) yanında durmuş ve Sıffin savaşında Müminlerin Emİri Hz. Ali’nin (a.s) saflarında savaşarak Muaviye ordusu tarafından şehit edilmiştir. Hz. Peygamber Efendimiz Ammar bin Yasir’in “bâğî” (asi, isyancı) bir grup tarafından şehit edileceğini önceden bildirmiştir.

2013 yılının Ramazan ayında Rakka şehrini ele geçiren tekfirci teröristler türbeyi havan topları ile vurmuş ve saldırıda Ammar b. Yasir ve Veysel Karani’nin türbeleri tahrip edilmiştir.

Nesebi

Hz. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur:

Ammar'ı bâğî (adil İmama itaat etmeyen asi ve isyankâr) bir grup öldürecek. Bu, onları cennete çağırır, onlar da bunu ateşe çağırır!

Başka bir yerde ise şöyle buyurmuştur:

“Müjde sana ey Ammar, isyankâr bir gurup tarafından öldürülüp şehit olacaksın. Sen onları cennete davet edeceksin, onlar da seni cehenneme”.
Tirmizi, hadis: 3800. Buhari, hadis: 441.

Künyesi Ebu’l-Yakzan olan Ammar b. Yasir b. Amir, Beni Mahzum kabilesinin müttefikidir.[1] Kökeni Yemen’e dayanan Ammar bin Yasir’in nesebi, Kahtani kabilesinden Enes bin Malik’e ulaşmaktadır. Ammar’ın babası Yasir, genç yaşında Mekke’ye gelerek yerleşmiş ve orada Beni Mahzum kabilesinden olan Ebu Huzeyfe ile anlaşma yapmıştır.[2]

Hz. Resulullah’ın (s.a.a) Zamanında

Ammar, babası ve annesi İslam’ın ilklerinden ve öncülerindendir. Nakledilen rivayetlere göre otuz küsur kişiden sonra Müslüman olmuş ve başka bir rivayete göre ilk 7 Müslümandan biridir.[3] Ammar, kardeşi Abdullah, babası Yasir ve annesi Sümeyye, Bilal-i Habeşi, Habbab ve Suheyb, Müslümanlıktan dönmeleri için Kureyş tarafından en ağır işkencelere uğramışlardır. Sümeyye ve Yasir bu işkenceler sonucu hayatlarını kaybederek İslam’ın ilk şehitleri olmuşlardır..[4]

Müşrikler, Ammar’ı Hz. Peygambere (s.a.a) kötü söz söylemesi için mecbur bırakmış, ancak Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.a) Ammar’ın özrünü kabul ederek mecbur bırakılması durumunda yeniden aynı şekilde davranmasını istemiştir. Bu olaydan sonra “Kalbi iman ile mutmain olduğu halde (inkâra) zorlanan kimse müstesna, iman ettikten sonra Allah'ı inkar edenler ve gönüllerini küfre açanlar var ya, Allah’tan gelen bir azap bunlaradır ve bunlar için büyük bir azap vardır.”(Nahl, 106) ayeti kerimesi nazil olmuştur.[5]-[6]

Bazı rivayetlere göre Ammar bin Yasir, Habeşistan’a hicret etmiştir,[7] ancak bu konuda ihtilaf vardır.

Ammar, Hz. Resulullah (s.a.a) Medine’ye hicret ettiğinden efendimizle birlikte olmuş ve Kuba mescidinin yapımında yardımda bulunmuştur.[8] Medine’de Hz. Peygamber efendimizin (s.a.a) en yakın sahabelerinden biri olan Ammar b. Yasir, Efendimizin tüm savaşlarına katılmıştır.[9]

Ammar’ın Fazilet ve Erdemlerinden: Hz. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Cennet Ali, Ammar, Selman ve Bilal'i özlemektedir.”[10] Yine Peygamber Efendimiz (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Ammar hakla birlikte, hak da Ammar’la birliktedir, her nerede olursa olsun Ammar hakkın etrafında döner ve Ammar’ın katili ateştedir.[11]

Halifeler Dönemi

Ammar bin Yasir'in Türbesi

Ammar, Selman, Mikdad ve Ebu Zer Hz. Peygamber Efendimizin (s.a.a) zamanında Hz. Ali’nin (a.s) ilk Şiilerinden bilinmektedir.[12]

Ammar, Hz. Ali’nin (a.s) velayet hakkını savunarak Ebu Bekir’in halifeliğine karşı çıkmıştır.[13] Birinci halifenin döneminde Yemame savaşına katılmış ve bu savaşta kulağının birini kaybetmiştir.[14]

Ömer’in halifeliği döneminde Kufe valisi ve bu şehrin ordu komutanlığını yapmıştır.[15] Onun komutanlığı döneminde Nihavend savaşı yaşanmış ve İran’ın bazı bölgeleri fethedilmiştir.[16] Ancak bir süre sonra görevinden alınmıştır. Tarihî kaynaklar, Ömer’in Ammar’ı neden görevden aldığına dair net bir açıklamada bulunmamıştır, ancak bazı zayıf rivayetlere göre Ammar’ın siyaseti çok iyi bilmediği iddia edilmiştir. Halkın da bu sebeple Ammar’ı görevden alması için Ömer’den istekte bulundukları iddia edilmiştir.[17]

Üçüncü halife döneminde Osman ile arasında şiddetli anlaşmazlık, uyuşmazlık yaşanmıştır. Ammar’ın Osman’a şiddetli itirazlarından biri de Hz. Resulullah’ın (s.a.a) önde gelen sahabelerinden Ebu Zer’in Osman tarafından Rebeze’ye sürgün edilmesine yöneliktir. Ammar’ın şiddetli itirazlarına tepki gösteren üçüncü halife Osman, Ammar’ı şiddetle dövdürtmüştür. Osman, Ammar’ı da Medine’den sürgün etmek istemiş, ancak İmam Ali (a.s) ve Beni Mahzum kabilesinin itirazlarından dolayı bundan vazgeçmiştir.[18] Bazı tarihî rivayetlere göre Ammar, Kûfe valisi Velid b. Ukbe’nin içki içerek lakayt davranışlarına karşı bazı Kûfelilerle birlikte şiddetli tepki göstererek itiraz etmiş bunun üzerine halife Osman tarafından şiddetli bir şekilde dövdürülmüştür.[19] Başka tarihî rivayetlere göre Ammar, beytülmalın doğru bir şekilde paylaştırılmadığı ve Osman’ın kişisel malıymış gibi akrabalarına peşkeş çekilmesine şiddetle karşı çıkarak itiraz etmiş, bunun üzerine Osman tarafından şiddetli bir şekilde dövdürülmüştür.[20]
Ammar, Osman’ın adaletsiz yönetimi ve kendi akrabalarını kayırması üzerine başlayan halk ayaklanmalarına katılmıştır. Mısır’da itiraz edenlere katılmış ve Medine’de Osman’ın evinin kuşatılmasında o da yer almıştır.[21]

Müminlerin Emiri'nin (a.s) Hilafet Döneminde

Ammar b. Yasir, İmam Ali’nin (a.s) hilafet taraftarlarındandır. Ömer vefat ettiğinde Ömer tarafından teşkil edilen altı kişilik halife şurasında Abdurrahman bin Avf’a insanlar ikiliğe ve ayrılığa düşmesin diye oyunu İmam Ali’den (a.s) yana kullanması için tavsiyede bulunmuştur.[22] Osman öldürüldükten sonra, insanların İmam Ali’ye (a.s) biat etmesi için davet edenlerden biridir.[23]

Müminlerin Emiri'nin (a.s) hilafeti döneminde, Cemel ve Sıffin savaşına katılmıştır. Cemel savaşında İmamın (a.s) sol kanat komutanlığını yapmıştır.[24] Sıffin savaşının üçüncü gününde de İmamın ordu komutanlarından biridir.[25]

Dosya:Ammar bin Yasir ve Veysel Karani Kabr-i Şerifleri.JPG
Ammar b. Yasir ve Veysel Karani'nin Kabr-i Şerifleri

Şehadeti

Hz. Ammar b. Yasir (r.a), Sıffin savaşında h.37/657 yılında Rebiülahir ayında şehit olmuştur. Şehadetinden sonra İmam Ali (a.s) cenaze namazını kıldırmıştır.[26] Şehit olduğunda yaşının doksanın üzerinde olduğu kaydedilmiştir. Bazıları 93, bazıları 91 ve bazıları ise 92 yaşında olduğunu kaydetmiştir.[27]

Ammar b. Yasir’in Sıffin savaşında Muaviye ordusu tarafından şehit olması, Muaviye’nin her zaman kınanmasına ve İmam Ali’nin (a.s) bu savaştaki hak ve hakkaniyetine yönelik delillerden biri olmuştur. Bunun nedeni Hz. Resul-i Kibriya Efendimizden (s.a.a) nakledilen ünlü hadis-i şeriftir. Bu hadiste Efendimiz Ammar’ın bâğî (adil İmama itaat etmeyen asi ve isyankâr) bir grup tarafından şehit edileceğini bildirmiştir.[28] İbn Abdülberr, bu hadisin mütevatir hadislerden olduğunu belirtmiş ve bu hadisin en sahih hadislerden biri olduğunu söylemiştir.[29]

Huzeyme b. Sabit, Cemel ve Sıffin savaşında bulunmuş, ancak kılıcını kınından çıkarmamıştır. Ama Ammar’ın Sıffin savaşında Muaviye ordusu tarafından şehit edildiğini görünce şöyle demiştir: “Şimdi benim için sapkın ve yoldan çıkmış grup belli oldu.” Daha sonra İmam Ali’nin (a.s) yanında savaşa katılarak Muaviye ordusuna karşı savaşırken şehit olmuştur.[30]

Ammar’ın Kabri

Ammar b. Yasir ve Veysel Karani'nin Türbesine Saldırıdan Bir Görüntü

Ammar bin Yasir’in kabr-i şerifleri şehit olduğu Suriye’nin Rakka şehrindedir.[31] “Suriye'deki Ziyaret ve Seyahat Emakin” kitabının yazarı, Ammar b. Yasir’in kabr-i şerifleri hakkında şöyle yazmaktadır: “Bu kabir, Ali’nin kapısının sağ yönüne düşmektedir. Birkaç yıldır İran İslam Cumhuriyetinin çabaları ile büyük ve görkemli bir kabir yapılmakta. Ammar’ın kabrinin üzerinde betondan yapılmış büyük bir kubbe bulunmakta ve türbesinin yüksekliği ve tavanı da büyükçedir. Kabr-i şerifleri kubbenin altında yer almaktadır.[32]

Ehlibeyt ve Sahabenin Suriye’deki Ziyaret Yerleri” adlı makalede bu ziyaret yerleri hakkında şöyle denilmiştir: “Bu şehirde (Rakka’da) son yıllarda Şiaların ve ziyaretçi kafilelerin ilgisini üzerine çeken görkemli ve büyük bir ziyaret yeri vardır. Bu ziyaret yerinde, Ammar b. Yasir, Veysel Karani ve Ebi bin Kays gibi Sıffin şehitleri bulunmaktadır. Son yıllara kadar sadece Ammar bin Yasir ve Veysel Karani’nin kabirlerini içine alan küçük ve gösterişsiz iki oda şeklinde iki ziyaret yeri bulunmaktaydı.(56) Ancak İran İslam Devriminden sonra İmam Humeyni’nin (r.a) tavsiyesi üzerine dönemin Suriye Devlet Başkanı Hafız Esad’dan onay alındıktan sonra kabirlerin olduğu bölgenin arazisi satın alınmış ve türbenin yapımına başlanmıştır. Ancak türbenin temelleri atıldıktan sonra uzun bir süre yapımına ara verilmiştir. Bunun üzerine İran devletinin desteği ile İran İmar ve Şehircilik Bakanlığı'nın çalışmaları ile türbe 2004 yılında ziyarete açılmıştır.”[33]

Ammar’ın Türbesinin Tekfirciler Tarafından Tahribi

2013 yılının Ramazan ayında Kadir gecelerinde Rakka şehrini ele geçiren tekfirci (Nusra cephesi ve Özgür Suriye Ordusu) teröristler türbeyi havan topları ile vurmuş ve saldırıda Ammar bin Yasir ve Veysel Karani’nin türbeleri tahrip edilmiştir. Yine tekfirciler tarafından türbenin duvarları füzelerle dövülmüş ve türbenin büyük bir bölümü yıkılmıştır.[34]

Kaynakça

  1. İbnü'l-Esir, Üsdü’l-Gabe, c. 4, s. 43.
  2. İbnü'l-Esîr, Üsdü’l-Gabe, c. 4, s. 43.
  3. İbnü'l-Esir, Üsdü’l-Gabe, c. 4, s. 43.
  4. el-Emin, A'yanu'ş-Şia, c. 13, s. 28.
  5. Nahl, 106.
  6. İbnü'l-Esir, Üsdü’l-Gabe, c. 4, s. 309; el-Emîn, A'yanu'ş-Şia, c. 13, s. 28.
  7. İbn Hişam, es-Siyretu’n-Nebeviyye, c. 1,s. 220.
  8. el-Emin, A'yanu'ş-Şia, c. 4, s. 46.
  9. et-Tabakatü'l-kübra, c. 3, s. 109.
  10. İbn Abdülber, el-İstî‘âb fi ma'rifeti’l-ashab, c. 3, s. 229.
  11. el-Emini, el-Gadir, c. 9, s. 25.
  12. Bkz. Hasan b. Musa en-Nevbahti, Fıraķu’ş-Şia, s. 18; Şahabi, Edvaru Fıkh, c. 2, s. 282.
  13. Yakubi, Tarih-i Yakubi, tercüme ayeti, c. 1, s. 524.
  14. 7, el-İsti‘ab fi ma'rifeti’l-ashab, c. 3, s. 228.
  15. Taberi, c. 4, s. 144.
  16. Dinyeveri, el-Ahbaru't-tıval, s. 128.
  17. Belazüri, s. 274.
  18. Yakubi, c. 2, s. 173.
  19. İbn Kuteybe, c. 1, s. 51.
  20. El-Bed'u ve't-Tarih, c. 5, s. 202.
  21. Belazüri, c. 5, s. 549.
  22. Mukaddesi, c. 5, s. 191.
  23. et-Tûsî, el-Emâlî, s. 728.
  24. El-Mufid, el-Cemel, s. 179.
  25. El-Belazürî, Ensabü’l-Eşraf, c. 2, s. 303.
  26. İbn Sa'd, et-Tabakatü'l-kübra, c. 3, s. 262.
  27. İbn Abdülber, el-İsti‘ab fi ma'rifeti’l-ashab, c. 3, s. 231.
  28. İbn Sa'd, et-Tabakatü'l-kübra, c. 3, s. 251, 253; İbn Sa’d, bu cümleyi farklı tabirlerle nakletmiştir.
  29. İbn Abdülber, el-İsti‘âb fi ma'rifeti’l-ashab, c. 3, s. 231.
  30. İbn Sa'd, et-Tabakatü'l-kübrâ, c. 3, s. 259.
  31. Marakidu’l-Maarif, c. 2, s. 100.
  32. Kaidan, s. 198.
  33. Hameyar, s. 40.
  34. Ehlibeyt (a.s) Haber Ajansı ABNA ve diğer haber ajansları.

Bibliyografi

  • İbn Hişâm El-Humeyri, es-Sîretü'n-nebeviyye, c. 1, tahkik: Muhammed Muhyiddîn Abdülhamid, Mısır, Mekteb Muhammed Ali Sabih ve evlatları, m. 1963.
  • el-Emînî, el-Gadîr, c. 9, Beyrut, Daru’l-Kitabu’l-Arabi, m. 1977.
  • İbnü'l-Esîr, Ali bin Ahmed, Üsdü’l-Gabe fi Marifeti’s-Sahabe, c. 4, Beyrut, Daru’l-Marifet, m. 2001.
  • İbn Sa'd, et-Tabakatü'l-kübrâ, c. 3, Beyrut, Daru Sadır.
  • İbn Kuteybe ed-Dîneverî, Ahmed b. Dâvûd, el-Ahbârü’t-Tıvâl, tahkik: Abdulmunim Amir Muracee Cemalettin Şiyal, Kum, Menşurat er-Razi, ş. 1368.
  • İbn Abdülber, el-İstî‘âb fî ma'rifeti’l-ashâb, tahkik ve talik: Ali Muhammed Muaavvez, Adil Ahmed Abdulmevcut, Beyrut, Daru’l-Kutubu’l-İlmiye, m. 1995.
  • el-Emîn,Seyyid Muhsin, A'yanu'ş-Şîa, c. 13, Hasan Emin baskısı, Beyrut, Daru’t-Taaruf lil-Matbuaat, m. 2000.
  • el-Belâzürî, Ahmed b. Yahyâ b. Câbir, Ensâbü’l-Eşrâf, tahkik: Muhammed Bakır Mahmudi, Beyrut, müessese el-A’lemi lil-Matbuaat, m. 1974.
  • Hameyar, Ahmed, Ziyaretgahhayi Ehlibeyt ve Ashabı Der Suriye, Vakf Miras Cavidan, sayı: 76, yıl: 1390.
  • Şehabî, Mahmud, Edvar Fıkh, Tahran, Sazman Çap ve İntişarat Vezirat Ferheng ve İrşad İslami, ş. 1366.
  • Taberî, Muhammed bin Cerir, Tarih-i Taberî, tahkik: Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim, Beyrut, Daru Turas, ikinci baskı, m. 1967.
  • Tûsî, el-Emâlî, tahkik: Kismu’d-Diraseti’l-islamiye, müessese el-Bi’set, Kum, Daru’s-Sikafet, lil-Tabat ve’n-Neşr ve’t-Tavzi, 1414.
  • Mufîd, Muhammed b. Muhammed b. en-Nu‘mân, el-Emâlî, Tercüme, Hüseyin Üstat Veli, Meşhed, Astan Kudsi Razavi, ş. 1364.
  • Mufîd, el-Cemel, Kum, Mektebetu’d-Daveri, ikinci nüsha, ş. 1391.
  • el-Makdisi, Mutahhar b. Tahir, el-Bed’ ve’t-Tarih, Bur Said, Mektebetu’s-Sikafet ed-Diyniye, m. 1984.
  • Nevbahtî, Hasan b. Mûsâ, Fıraķu’ş-Şîa, Beyrut, Daru’l-Avda, m. 1984.
  • Yakubi, İbn Vâzıh el-Yakûbî, Tarihu’l-Yakubi, tercüme Muhammed İbrahim Ayeti, Tahran, İlmi ve Ferhengi, ş. 1378.

Dış Bağlantılar