On İki İmamın İmameti

WikiShia sitesinden
(On İki İmam'ın İmameti sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
On İki İmam.gif
Şia
Şia.jpg
Usul-u Din (İnançlar)
Temel İnançlar Tevhid • Nübüvvet • Mead • Adalet • İmamet
Başka İnançlar İsmet • Velayet • Mehdiyet: Gaybet (Küçük Gaybet, Büyük Gaybet), İntizar، Zuhur, Ric'at ve Beda
Füruu Din (Amali İbadetler)
İbadet Hükümleri Namaz • Oruç • Hums • Zekat • Hac • Cihad •
Gayri İbadi Hükümler Emr-i Bil Maruf • Nehy-i Anil Münker • Tevella • Teberra
İçtihat Kaynakları Kitap (Kur'an) • Sünnet (Peygamber ve İmamların Rivayetleri) • Akıl • İcma
Ahlak
Faziletler Af • Cömertlik • Yardımlaşma •
Çirkinlikler Kibir • Ucb • Gurur • Haset
Kaynaklar İmam Ali'nin İmam Hasan'a Mektubu • Nehcü'l Belaga • Sahife-i Seccadiye •
Tartışmalı Konular
Peygamberin Halifesi • Şefaat • Tevessül • Takiye • Matem • Muta • Sahabenin Adaleti
Karakterler
Şia İmamları İmam Ali (a.s) • İmam Hasan (a.s) • İmam Hüseyin (a.s) • İmam Seccad (a.s) • İmam Bakır (a.s) • İmam Sadık (a.s) • İmam Kazım (a.s) • İmam Rıza (a.s) • İmam Cevad (a.s) • İmam Hadi (a.s) • İmam Askeri (a.s) • İmam Mehdi (a.s)
Sahabe

Hamza • Cafer b. Ebu Talib • Salmanı Farisi • Mikdat b. Esved • Ebu Zer Gaffari • Ammar Yasir • Malik Eşter • Muhammed b. Ebu Bekir • Akil • Osman b. Hanif • Ebu Eyyup Ensari • Cabir b. Abdullah Ensari • İbn Abbas • Abdullah b. Cafer • Huzeyme b. Sabit • Bilal • Yasir

Kadınlar:

Hatice • Fatıma (s.a) • Zeyneb • Ümmü Gülsüm Bint Ali • Esma Bint Ümeys • Ümmü Eymen  • Ümmü Seleme
 • Usulcular • Şairler •  •  •  •  •
Mekke-i Mükerreme ve Mescid-i Haram • Medine-i Münevvere، Mescid-i Nebi ve Baki • Beytü'l Mukaddes ve Mescid-i Aksa • Necef-i Eşref، İmam Ali Türbesi ve Kufe Mescidi • Kerbela-ı Mualla ve İmam Hüseyin Türbesi • Kazımeyn ve Kazımeyn Türbesi • Samarra ve Askereyn Türbesi • Meşhed-i Mukaddes ve İmam Rıza Türbesi • Şam ve Zeynep Türbesi • Kum ve Fatıma Masume Türbesi  • Şiraz ve Şah Çırağ • Rey ve Şah Abdu'l Azim
Dini Bayramlar
Fıtır Bayramı • Kurban Bayramı • Gadir Bayramı • Mebes Bayramı • Peygamberin Doğumu • İmamların Doğumu
Matemler
Fatıma Günleri • Muharrem (Muharrem Matemi, Tasua, Aşura ve Erbain)
Mübahele Olayı • Gadir-i Hum • Beni Saide Sakifesi • Fedek • Fatıma Evi Olayı • Cemel Savaşı • Sıffin Savaşı • Nehrevan Savaşı • Kerbela Vakıası • Sekaleyn Hadisi • Ehli Kisa • Tathir Ayeti • Şia Katliamları

Kur'an • Nehcü'l Belaga • Sahife-i Seccadiye
Kutub-u Erbaa: İstibsar • Kafi • Tehzibu'l Ahkam • Men La Yahduruhu'l Fakih

Fatıma Mushafı • Hz. Ali Mushafı • Esrarı Al-i Muhammed • Vesailu'ş Şia • Biharu'l Envar • el-Gadir • Mefatihu'l Cenan • Mecmeu'l Beyan • El-Mizan Tefsiri •
Şia Fırkaları
On iki İmam (İsna Aşeri) • İsmailiye • Zeydiye • Keysaniye

On İki İmamın İmameti (Arapça: إمامة الأئمة الاثني عشر عليهم السلام) ilahi velayet ve vesayet makamının Hz. Resulullah’ın 12 halifesine ait olduğunu ifade eden bir terimdir. İmamiye Şia’sı öğretilerine göre, masum olan ve günah işlemeyen bu 12 kişi, Hz. Resulullah’ın Ehlibeytindendir. Başkalarına imamlık ve velayetleri vardır. Allah Teâlâ, onları bu makama atamıştır. Bundan dolayı İmamiye Şialarına, 12 İmam Şia’sı da denmektedir.

Şia’nın inanç esaslarından olan 12 İmamın isimleri sırasıyla şunlardır: Hz. Ali (a.s), Hz. Hasan (a.s), Hz. Hüseyin (a.s), Hz. Seccad (a.s), Hz. Bakır (a.s), Hz. Sadık (a.s), Hz. Kazım (a.s), Hz. Rıza (a.s), Hz. Cevad (a.s), Hz. Hadi (a.s), Hz. Askeri (a.s), Hz. Mehdi (a.s). İmamların imametinin delil ve kanıtları hadisler ve imamların kendi kişisel özellikleri olmak üzere iki genel kategoride ele alınmaktadır.

Birinci Delil: 12 Halife Hadisi

Ana Madde: On İki Halife Hadisi

On iki imamın imametini ispat eden delillerden birisi, Hz. Resulullah’ın (s.a.a) halife sayısının hepsi Kureyş’ten olan yalnızca 12 kişi olduğunu belirten hadislerdir. Hz. Resulü Kibriya Efendimizin (s.a.a) kendisinden sonra halifelerinin sayısının 12 kişi olduğunu açıkça belirten bu hadisler Şia hadis kaynaklarında zikredildiği gibi: Sahihi Buhari, Sahihi Müslim, Sahihi İbn Mace, Tirmizi, İbn Mace, İbn Davud, Müsned-i Ahmed bin Hambel, Müsned-i İbn Ce’d, Müsned-i Ebu Ya’la, Kenzü’l-Ummal… gibi Ehlisünnet hadis kitaplarında da zikredilmiştir.

Hz. Fahri Kâinat Efendimiz (s.a.a) bu hadislerin bazılarında, bu on iki kişiyi “İsna Aşere Halife/On iki Halife” tabiriyle ifade etmiştir. Örneğin:

  • «یکون من بعدی اثنا عشر خلیفة کلّهم من قریش / Benden sonra on iki halife olacak, hepsi de Kureyş'tendir”[1]
  • «لا یزال هذا الدین عزیزاً منیعاً إلی اثنی عشر خلیفة کلّهم من قریش / Bu din, hepsi Kureyş'ten olan on iki halife oldukça aziz ve güçlü (yenilmez ve ele geçirilemez) olacaktır.”[2]
  • «لا یزال الدین قائماً حتی یکون اثنا عشر خلیفة من قریش / Din, hepsi Kureyş'ten olan on iki halife geçinceye kadar ayakta duracaktır.”[3]

Ve benzeri bir çok hadiste halife sözcüğü kullanılmıştır.

Hz. Resulü Kibriya Efendimiz (s.a.a) bazı hadislerde ise kendisinden sonra gelecek on iki imamı “İsna Aşere Emiren / On iki Emir” tabiriyle ifade etmiştir. Örneğin:

  • «یکون من بعدی اثنا عشر أمیراً... کلّهم من قریش / Benden sonra on iki emir olacak, hepsi de Kureyş'tendir”[4]
  • «یکون من بعدی اثنا عشر أمیراً / Benden sonra on iki emir olacak.”[5]

12 İmamın İsrailoğullarının 12 Reisine Benzetilmesi

Bir takım hadiste ise Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.a) kendisinden sonra gelecek 12 imamı Hz. Musa’nın (a.s) İsrailoğullarının 12 nakibine[6] (reis, temsilci, önder) benzetmiştir. Örneğin:

  • «انّ عدة الخلفاء بعدی عدة نقباء موسی / Kuşkusuz benden sonra halifelerin sayısı, Musa’nın nakiblerinin (reis, temsilci, önder) sayısı kadardır.”[7]
  • «الخلفاء بعدی اثنا عشر کعدد نقباء بنی اسرائیل / Benden sonra halifelerin sayısı, İsrail oğullarının güvenilir gözetleyicileri (reisleri) sayısınca on iki tane olacaktır.”

Bilindiği gibi Hz. Musa’nın (a.s) İsrail Oğulları arasındaki nakiblerinin sayısı 12 kişiydi.[8]

Hadislerin Ehlibeyt Dışında Kimseyle Tatbik Edilememesi

Ehlisünnetten bazı araştırmacı yazarlar da Nebevi hadislerdeki 12 İmamdan maksadın Ehlibeyt İmamları olduğunu izah ederek itiraf etmişlerdir. Zira bu hadisler Ehlibeyt İmamları dışında kimseye tatbik edilememektedir ve uyuşmamaktadır.

Bu hadisler, Ehlisünnetin iddia ettiği Hz. Resulullah’tan sonraki dört halifeye tatbik edilememektedir, çünkü sayıları on ikiden azdır; Emevilere tatbik edilememektedir, çünkü sayıları on ikiden fazladır ve ayrıca hem Haşim oğullarından değillerdir ve hem de oldukça zalim idiler.

Abbasilere tatbik edilememektedir, çünkü onların da sayıları on ikiden çok fazladır ve bir çokları zalimdi.

Dolayısıyla kaçınılmaz olarak bu hadiste bahsi geçen on iki imam, halife ve emirden maksat Hz. Peygamber Efendimizin ailesinden olan 12 Ehlibeyt İmamıdır ve yalnızca onlara tatbik edilebilmektedir. Zira onlar ilim, takva, celal, vera, nesep ve soy açısından herkesten daha üstündürler. Sakaleyn hadisi ve diğer bir çok hadis bunu teyit etmekte ve onaylamaktadır. Dolayısıyla bu hadislerdeki on iki imamdan maksat on iki Ehlibeyt İmamıdır.[9]

İkinci Delil: İmamların İsimlerini Zikreden Hadisler

İkinci grup hadislerde Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.a) halife ve imamların sayısının on iki olduğunu açıkladığı gibi aynı zamanda bu on iki kişiyi tanıtmış ve onların kendi Ehlibeytinden olduğuna vurgulamıştır. Bu tür rivayetler de kendi arasında birkaç kategoriye ayrılmaktadır:

“Benden sonra imamlar on iki kişidir. Onların ilki Ali bin Ebu Talib, sonuncuları ise Kaim’dir. Onlara itaat bana itaat, onlara itaatsizlik bana itaatsizliktir. Her kim onları inkâr ederse beni inkâr etmiş olur.”[10]

Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.a) başka bir yerde ise şöyle buyurmuştur: “Benden sonra imamlar on iki kişidir. Onların ilki Ali bin Ebu Talib, sonuncuları ise Kaim’dir. Onlar benim halifelerim, vasilerim, velilerim ve benden sonra ümmetime Allah’ın hüccetidirler. Onların imamlığını ikrar edenler mümin, inkâr edenler kâfirdirler.”[11]

  • Bu kategorideki hadislerde Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.a) on iki imamdan dokuzunun İmam Hüseyin’in (a.s) soyundan geleceğini ve sonuncuların Hz. Kaim olduğunu zikretmiştir.

Hz. Ebu Zer (r.a) Hz. Resulü Kibriya Efendimizden şöyle nakletmektedir: “İmamlar benden sonra on iki kişidir. Dokuzu Hüseyin’in soyundandır ve dokuzuncusu Kaim’dir.” Sonra şöyle buyurdu: “Bilin ki on iki imamın aranızdaki meseli, Nuh’un gemisi gibidir. Her kim ona binerse kurtulur ve her kim onlardan geriye kalır ve uzak durursa helak olur.”[12]

  • Bu kategorideki hadislerde de Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.a) isimleri müşterek olan imamları açıklamıştır:
“Benden sonra imamların sayısı on ikidir; birincisi Ali, dördüncüsü Ali, sekizincisi Ali, onuncusu Ali ve sonuncusu Mehdi’dir.”[13]

“Kuşkusuz benden sonra imamlar Ehlibeytimden olan on iki kişidir. Birincileri Ali, ortancaları Muhammed ve sonuncuları Muhammed’dir. O, İsa bin Meryem’in arkasında namaz kıldığı bu ümmetin Mehdi’sidir.”[14]

  • Bu kategorideki hadislerde Hz. Resulü Ekrem Efendimiz (s.a.a) 12 İmamın hepsini isim ve lakapları ile birlikte tanıtmıştır.[15]

Hz. Peygamber Efendimizin (s.a.a) ashabından Hz. Cabir’in naklettiği ünlü “Levh Hadisi”nde de on iki imam, özel açıklamalarıyla tek tek zikredilmiştir.[16]

Üçüncü Delil: İmamların İsmet ve Günahtan Uzak Oluşu

Ana Madde: İsmet

Ehlibeyt İmamlarının imametine üçüncü kanıt onların ismet ve günah işlememe sıfatına sahip olmalarıdır. Hadislerde, Ehlibeyt İmamlarının ismet sıfatına sahip oldukları vurgulanmıştır.[17] Bu hadisler hakikatte Ehlibeyt İmamlarının imametinin akli delillerine yöneliktir. Zira akli olarak, imamın, masum ve günahtan beri olması gerekir. Öte yandan Hz. Peygamberimizin ailesinden olan 12 İmam dışında kimsenin ismeti sabit olmadığından (kimsenin böyle bir iddiası da yoktur) Ehlibeyt İmamlarının imamet ve imamlığı kesin ve kati olmaktadır.

Dördüncü Delil: Ehlibeyt İmamlarının Başkalarından Üstünlükleri

Ana Madde: Ehlibeyt İmamlarının Üstünlüğü

On iki imamın imametini ispatlayan bir diğer delil, onların kemali sıfatlarda başkalarından üstün oldukları delilidir. On iki imam, ilim, ismet, takva… gibi benzersiz kemali sıfatlara sahip olduklarından başkalarından daha üstündür ve dolayısıyla imamet ve riyaset makamına müstahaktırlar. Açıktır ki onlar var oldukları sürece başkalarını imamet makamına layık görmek aklen çirkin, kabih ve uygunsuz olacaktır.[18]

Buna ilaveten çok sayıdaki hadiste onların üstünlük ve faziletlerine değinilmiştir. İmametin felsefesi de imam olan kişinin insanların dünyevi ve dini liderlik ve rehberliklerini üstlendikleri ağır misyon gereği, herkesten daha üstün ve seçkin olmasını gerektirmektedir. Böylece insanlar imamı, tüm kemal sıfatlarında kendilerine model alacak ve ona uymaları sağlanmış olacaktır. Böyle bir misyonun gerçekleşmesi, imam olan kişinin kişisel paklık, temizlik ve üstünlüklerinin yanı sıra en üstün insani adap ve sıfatlara da sahip olmasını gerektirmektedir. Bundan dolayı Şia İmamları, zamanlarının en üstün ve kâmil insanları idiler. Öyle ki onların azamet ve üstünlükleri herkesin itiraf ettiği bir gerçektir, hatta onlarla münazara ve tartışmaya kalkanlar, onların ilmi ve manevi üstünlükleri karşısında düşük ve yetersiz olduklarını izhar etmiş ve acizliklerini belirtmişlerdir.

Beşinci Delil: Mucizeler

Ana Madde: Mucize

Şiilerin inandıkları on iki imamın imametine bir diğer delil de onların mucizeleridir. Şii Ehlibeyt İmamları (a.s) çeşitli yerlerde mucize ve kerametler göstermiştir. Onlardan bazıları şu şekilde gerçekleşmiştir:

  • Bazen gelecekte yaşanacak olayları haber vermişlerdir ve olaylar tıpkı onların dedikleri gibi gerçekleşmiştir.
  • Bazen gaybi ve melekuti hakikatlerden haber vermişlerdir ki hiç kimse normal yollardan bunlara ulaşamaz.
  • Bazen çocukluk döneminde ilim izharında bulunmuşlardır. Öyle ki her kes onların karşısında aciz ve yetersiz olduklarını izhar etmiştir.
  • Bazen de tekvin âleminde vilayi ve melekuti tasarruflarda bulunmuşlardır. Örneğin:
  1. Hacerü’l-Esved taşının İmam Seccad’ın (a.s) emri ile dile gelmesi ve İmam Seccad’ın söylediklerini tasdik ederek tanıklıkta bulunması.[19]
  2. İmam Hasan Mücteba’nın (a.s) emri ile kuru hurma ağacının dikilerek meyveye durması.[20]
  3. İmam Muhammed Bakır’ın (a.s) ashabından Ebu Basir’in isteği üzerine gözlerinin tekrar açılması ve ilk günkü haline getirilmesi.[21]

Masum Ehlibeyt İmamlarından yüzlerce başka mucize daha nakledilmiştir. Bu mucizeler Usul-u Kâfi, Menakib İbn Şehri Aşub, İsbatu’l-Vasiyet Mesudi, Delailu’l-İmamet Taberi… gibi bir çok güvenilir tarih ve hadis kitabında nakledilmiştir.

On iki imamdan sadır olan bu mucizeler, imamet iddiası ile birlikte olduğundan bu onların imametlerine delil teşkil etmektedir. Nitekim peygamberler de kendi peygamberliklerini ispat etmek için peygamberlik iddiası ile birlikte mucize göstermekteydiler.

Kaynakça

  1. Müsned-i Ahmed, c. 5, s. 390; Sahihi İbn Mace, c. 5, s. 44.
  2. Sahihi Müslim, c. 6, s. 4; Müsned-i Ebu Davud, s. 105; İbn Ebu Asım, el-Ahad ve’l-Masani, c. 3, s. 126.
  3. Müsned-i Ahmed, c. 5, s. 86; Müsned-i Ebu Ya’la, c. 13, s. 456.
  4. Sahihi Buhari, c. 8, s. 127; Müsned-i Ahmed, c. 5, s. 94; Süneni Tirmizi, c. 3, s. 340.
  5. Buhari Tarih-i Kebir, c.1, s.446; Ahmed İbn Hanbel, Müsned, c. 5, s. 92.
  6. Nakib kelimesi Türkçe’de başkan, reis, temsilci, önder, dini lider, emin, gözetleyici, güvenilir-gözetleyici, vekil, nazır, ileri gelen söz sahibi, kefil, müfettiş anlamlarında kullanılmaktadır.
  7. Suyuti, el-Camiu’s-Sağir, c. 1, s. 350; Kenzü’l-Ummal, c. 6, s. 89.
  8. Kunduzi, Yenabiu’l-Meveddet, c. 2, s. 315; Saduk, Emali, s. 387; Seyyid Haşim Bahrani, Gayetu’l-Meram, c. 2, s. 271.
  9. Kunduzi, Yenabiu’l-Meveddet, c. 2, s. 292, 293.
  10. Saduk, el-İ’tikadat di Dini’l-İmamamiye, s. 104; Saduk, Uyun-u Ahbari er-Rıza (a.s), c. 2, s. 62.
  11. Saduk, Men La Yahzuruhu’l-Fakih, c. 4, s. 180.
  12. Seyyid Haşim Bahrani, Gayetu’l-Meram, c. 3, s. 22.
  13. Sebzevari, Maaricu’l-Yakin, s. 62.
  14. Seyyid Haşim Bahrani, Gayetu’l-Meram, c. 2, s. 238.
  15. Saduk, Kemalu’d-Din ve Temamu’n-Nimet, s. 258; Tabersi, el-İhticac, c. 1, s. 87; Hazzaz Kummi, Kifayetu’l-Eser, s. 145.
  16. Kuleyni, Kâfi, c. 1, s. 8; İbn Babaveyh Kumi, el-İmamet ve’t-Tebsire, s. 104; Müfid, el-İhtisas, s. 210.
  17. Saduk, Kemalu’d-Din ve Temamu’n-Nimet, s. 280; Saduk, Uyun-u Ahbari er-Rıza (a.s), c. 2, s. 66; Seyyid Haşim Bahrani, Gayetu’l-Meram, c. 1, s. 195; Hazzaz Kummi, Kifayetu’l-Eser, s. 135; Muhammed Bakır Meclisi, Biharu’l-Envar, c. 36, s. 331.
  18. Hilli, Keşfu’l-Murad, s. 539.
  19. Halebi, Takribu’l-Maarif fi’l-Kelam, s. 119, 123.
  20. Halebi, Takribu’l-Maarif fi’l-Kelam, s. 119, 123.
  21. Tabersi, İ’lamu’l-Vera, c. 1, s. 503.

Bibliyografi

  • Kuleyni, Muhammed bin Yakub, Usul-u Kâfi, Tahran, Daru’l-Kutubu’l-İslami, ş. 1365.
  • Meclisi, Muhammed Bakır bin Muhammed Taki, Biharu’l-Envar, el-Camietu Li-Durer Ahbaru’l-Eimmeti’l-Ethar, muhakkik: Muhammed Bakır Mahmudi ve Abduzzehra Alevi, Daru İhya Turas el-Arabi.
  • İbn Babaveyh, Muhammed bin Ali, el-Hisal, musahhih, Ali Ekber Gaffari, Camiu Müderrisin, Kum, ş. 1362.
  • İbn Mace, Muhammed bin Yezid, Sünen, Muhammed Fuad Abdulbaki, Kahire, m. 1954.
  • İbn Habban, Muhammed, Sahih ibn Habban, Beyrut, Müessese er-Risalet, k. 1414.
  • Şeyh Saduk, el-Emali, tahkik: Müessese el-Bi’set, birinci baskı, Kum, müessese el-Biset, k. 1417.
  • Şeyh Saduk, el-Hisal, tashih: Ali Ekber Gaffari, Kum, menşurat Cemaetu’l-Müderrisin, 1362.
  • Şeyh Saduk, Uyun-u Ahbari er-Rıza, tahkik: Şeyh Hüseyin A’lemi, Beyrut, müesesese el-A’lemi, lil-Matbuat, k. 1404.
  • Şeyh Saduk, Kemalu’d-Din ve Temamu’n-Nimet, tashih: Ali Ekber Gaffari, Kum, müessese en-Neşr İslami, k. 1405.
  • İbn Kesir, Ebu’l-Feda İsmail bin Ömer bin Kesir ed-Dimeşki, el-Bidayet ve’n-Nihayet, Beyrut, Daru’l-Fikr, m. 1986.
  • İbn Mace, Muhammed bin Yezid, Sünen, Muhammed Fuad Abdulbaki baskısı, Kahire, m. 1954.
  • İbn Asakir (k. 571), Tarihi Medine Dımeşk, daru’l-fikr, Beyrut, 1415.
  • İbn Abdulberr, Ebu Ömer Yusuf bin Abdullah bin Muhammed (m. 463), el-İstiyab fi marifeti’l-ashab, tahikik: Ali Muhammed el-Becavi, Beyrut, daru’l-ceyle, birinci baskı, m. 1992.
  • el-Buhari, Sahihi Buhari, daru’l-fikr lil-matbaa ve neşr, İstanbul, m. 1981.
  • Müslim Nişaburi, Sahih Muslim, daru’l-fikr, Beyrut.
  • Ahmed bin Hambel, Müsned-i Ahmed, Daru Sadır, Beyrut.
  • Zehebi, Muhammed bin Ahmed, Seyr İ’lamu’n-Nübela, Şueyb Erenut ve Hüseyin Esed baskısı, Beyrut, m. 1985.
  • Zehebi, Şemsetttin, Tarihi İslam, araştırma: Ömer Abdusselam Tedmuri, ikinci baskı, Beyrut, daru’l-kutubu el-arabi, k. 1418.
  • Suyuti, Celalettin, Tarihi Hülefa, tahkik: Lecnet mine’l-Udeba, Abbas Ahmed el-Baz, Mekke-i Mükerreme.
  • Suyuti, el-Camiu’s-Sağir, Kahire, m. 1954.
  • Tabersi, Ebu Mansur Ahmed bin Ali bin Ebi Talib, el-İhticac, Seyyid Muhammed Bakır Horasan, Necef, Daru’n-Numan, k. 1386.
  • Tabersi, Fazıl bin Hasan, İ’lamu’l-Vera bi-İ’lami’l-Huda, birinci baskı, Kum, müessese Alibeyt li-İhya et-Turas, k. 1417.
  • İbn Ebi Ye’la, Tabakatu’l-Hanabile, Beyrut.
  • Muttaki Hindi, Ali b. Hisamuddin, Kenzu’l Ummal fi Süneni’l Akval ve’l Ef’al, Baskı: Bikri Hayyani ve Saffet Saka, Beyrut, 1409 / 1989.
  • Meclisi, Muhammed Bakır, Biharu’l Envar.
  • Tirmizi, Muhammed b. İsa, Sünenu’t Tirmizi ve Huve’l Camiu’s Sahih, c. 3 ve 5, Baskı: Abdurrahman Muhammed Osman of, Beyrut, 1403 / 1983.
  • Ebu Davud, Süleyman b. Eş’a Süneni Ebi Davud, Kahire, 1421 / 2000.
  • Hilli, Hasan bi Yusuf, Keşfu’l-Murad fi şerhi Tecridi’l-İ’tikad, Kum, müessese İmam Sadık, ş. 1382, ikinci baskı.
  • İbn Sabbağ, Ali bin Muhammed bin Ahmed, el-Fusulu’l-Muhimme fi Marifeti Ahvali’l-Eimmet, adil matbaası, Necef.
  • Ebu’l-Cu’d Cevheri Bağdadi, Ali bin el-Cu’d, Beyrut.
  • Bahrani, Seyyid Haşim, Gayetu’l-Meram, Seyyid Ali Aşur baskısı.
  • Halebi, Ebu’s-Salah Takiyuddin bin Ubeydullah, Takribu’l-Maarif fi’l-Kelam, Rıza Üstadi baskısı, k. 1404.
  • Hazzaz Kummi Razi, Ebu’l-Kasım Ali bin Muhammed, Kifayetu’l-Eser fi’n-Nas ale’l-Eimmeti İsna Aşer, Seyyid Abdullatif Hüseyni Kuh Kemeri baskısı, intişarat Bidyar, Kum, k. 1401.
  • Sebzevari, Muhammed bin Muhammed, Maaricu’l-Yakin fi Usulu’d-Din, Ala Al-i Cafer, Alulbeyt baskısı, Kum, m. 1993.
  • Şafii, Kemalu’d-Din Muhammed bin Talha, Matalibu’s-Suul fi Menakib Al-i Resul, Macid Ahmed Atiye baskısı.
  • Şafii Sebzevari, Abdullah bin Muhammed, Mısır.
  • Zahhak ibn Ebi Asım, el-Ahad ve’l-Masani, Faysal Ahmed el-Cevabire baskısı, m. 1991.
  • Arabi, Muhyiddin Muhammed bin Ali, el-Futuhatu’l-Mekkiye, daru sadır, Beyrut.
  • Kunduzi, Süleyman bin İbrahim bin Muhammed, Yenabiu’l-Meveddet, Beyrut.
  • Mufid, Muhammed bin Numan el-Ekberi, el-İhtisas, Beyrut, m. 1993.
  • Muvsuli Temimi, Ahmed bin Ali, Müsned Ebu Ya’la, Dımeşk, daru’l-ma’mun lil-Turas.