Kazımeyn

WikiShia sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Kazımeyn

Kazımeyn (Arapça:الكاظمية); Bağdat’ın kuzeyinde ve Dicle nehrinin batısında yer almaktadır. Irak’ın şehirlerden biri olan Kazımeyn, masum imamlardan ikisi; İmam Kazım (a.s) ve İmam Cevad’ın türbelerinin varlığından dolayı Şiilerin mukaddes mekanlarından sayılmaktadır. Bu şehrin Şialar açısından önemi, bazılarının bu bölgeyi müstakil bir şehir olarak kabul etmesine yol açmıştır.

Şeyh Mufid ve Hacı Nasıruddin Tusi gibi Şii alimlerinden bazıları bu şehirde defnedilmişlerdir.

İsimlendirilme Nedeni

Kazımeyn, Şiaların iki imamı; yani İmam Kazım (a.s) ve İmam Cevad’ın (a.s) türbesinin varlığı nedeniyle bu isimle adlandırılmıştır.[1] “Kazımiyye”, “Beldetu’l-Kazımi” ve “el-Meşhedu’l-Kazımi” bu bölgenin diğer isimlerinden bazılarıdır.[2]

Coğrafi Konumu ve İklimi

Bağdat’a komşu olan Kazımeyn, günümüzde kentsel gelişim nedeniyle Bağdat şehrine bağlanmıştır. Bu şehir Dicle nehrinin batısında yer almakta ve bundan dolayı bahar ayı gibi yılın bazı yağışlı dönemlerinde sağanak yağışlıdır.[3] Bu iklim şartları nedeniyle Abbasiler döneminde, Bağdat ve çevresindeki verimli bölgeler Abbasi hükümdarlarının başkenti veya dinlenme yeri olmuştur.[4]

Tarihçesi

Kazımeyn sahip olduğu özel coğrafi konumundan dolayı geçmişten beri ilgi odağı olmuştur. Bu şehrin geçmişini Mesih’in (a.s) doğumu öncesine nispet vermişlerdir. Sasaniler döneminde “Tesuc” adında İran’lı bir padişahın bahçesi olan bu bölge, bu adla da tanınmıştır.[5] Nehrevan savaşında, savaş şehitleri İmam Ali’nin (a.s) emriyle bu bölgede toprağa verilmiş ve böylece bu bölge Makberetu’ş-Şuheda olarak adlandırılmıştır.

Abbasiler zamanında Bağdat’ın ihyası, gelişimi ve başkent olarak seçilmesi döneminde “Şunizi” olarak bilinen bu mezarlık, Halife Mansur Devaniki tarafından Abbasi hanedanı ve ileri gelenlerinin defin mahalli yapılmış ve o günden sonra da “Mekabiri Kureyş” olarak tanınmıştır.[6]

İmam Kazım (a.s) Harun Reşit’in emriyle Sindi bin Şahik tarafından şehit edilince İmam’ın (a.s) mübarek bedeni “Kureyş” kabristanlığında toprağa verildi. İmam’ın (a.s) toprağa verilmesinin ardından kabri “Meşhedu Babu’t-Teben” olarak meşhur oldu. Hicri kameri 220 / 835 yılında da İmam Cevad (a.s) ceddinin kabri yanına defnedildi.[7]

Tahrip ve Restorasyonları

Sel, zelzele, iç savaş ve mezhep çatışmaları nedeniyle birçok kez tahrip edilen ve ateşe verilen bu bölge defalarca onarılmış ve restorasyonlara uğramıştır.[8] Bağdat’ta hükümet eden Al-i Buveyh yöneticileri şehrin ve İmamların türbesinin yenilenmesi ve restoresine özel ilgi göstermişlerdir.[9] Bağdat valilerinden Alaeddin Cuveyni de, Hülagû Han’ın hicri kameri 651 / 1253-1254 yılında Bağdat’a yaptığı saldırısından ve tahribinden sonra, şehrin ve İmamların türbesinin restoresini yapmıştır.[10]

Kazımeyn’deki Merkez ve Mekânlar

  • İmam Ali'nin (a.s) Nehrevan savaşından dönüşünde namaz kıldığı Mescidi Berasa, Berasa mahallesinde yer almaktadır.
  • Kendine has güzelliklere sahip olan Mescidi Safevi’yi ise Şah İsmail Safevi yapmıştır.
  • Bu bölgede yer alan Mescidu’l-Mıntıka ise “Mescidu’l-Atika” olarak da bilinmektedir.[11]

Kazımeyn’de Defnedilenler

İmamlar

Ana Madde: Kazımeyn Türbesi

Ehlibeyt İmamlarının yedincisi olan Hz. İmam Musa Kazım (a.s) ve yine Ehlibeyt İmamlarının dokuzuncusu olan Hz. İmam Muhammed Taki’nin (a.s) mukaddes türbeleri burada bulunmaktadır.

Devlet Büyükleri ve Önemli Şahsiyetler

İmam Kazım (a.s) ve İmam Cevad'ın (a.s) Türbesi
  • Ebu Hanife
  • Muizzu’d-Devle Deylemi – Al-i Buveyh padişahlarından (945 - 967)
  • Fahru’d-Devle Deylemi
  • Muşerrefu’d-Devle 1021-1025
  • İbn Hamdun
  • Celalu’d-Devle
  • Ziyau’d-din İbnu’l-Esir
  • İbnu’n-Nakıd
  • İbnu’l-Alkami
  • Ebu Muhammed Hasan Mehlebi (Muizzu’d-Devle Deylemi’nin veziri)
  • Abbasi halifesi Emin
  • Cafer bin Mansur Devaniki
  • Ferhad Mirza Mutemedu’d-Devle (Nasıruddin şahın amcası)
  • Behlul Kufi (Harun Reşit’in amca oğlu) [12]

Din Alimleri

  • Şianın büyük mütekellim ve fakihlerinden Şeyh Mufid
  • Şia ulemasının ileri gelenlerinden Hacı Nasıruddin Tusi
  • Kamilu’z-Ziyarat kitabının yazarı ve Şia muhaddis ve fakihlerinden İbn Kovluveyh
  • Seyyid Rezi ve Seyyid Murtaza’ya atfedilen kabirler ve onların ilk defin yerleri bu bölgededir.
  • Ebu Sebhe Musa bin İbrahim Askar bin Musa el-Kazım (El-Murtaza)
  • İmam Ali’nin (a.s) evlatlarından Avn ve Abdullah
  • El-Emir Seyyid Ebu’l-Hasan Ali b. el-Murtaza bin Ali Alevi Hasani
  • Ehlisünnetin ünlü alim ve fakihlerinden ve Ebu Hanife’nin öğrencilerinden Kaziyu’l-Kuzat lakaplı Kadı Ebu Yusuf.
  • Ayetullah Seyyid Hasan Sadr
  • Seyyid Hibetu’d-Din Şehristani.[13]

Kaynakça

  1. Emakini Ziyareti ve Seyahatiyi Irak, s. 55.
  2. Rahnemayi Emakini Ziyareti ve Seyahati der Irak, s. 262.
  3. El-Cografiyyetu’l-İctimaiyye li Medineti’l-Kazımiyyeti’l-Kubra, s. 19.
  4. Tarihi Kazımeyn ve Bağdat, s. 115 - 120.
  5. Movsuatu’l-Atabati’l-Mukaddese, c. 9, s. 11 – 12 ve 38.
  6. Tarihi Bağdat, c. 1, s. 306.
  7. Atarudi, Ferhenği Horosan, c. 1, Payiz 1381, s. 48.
  8. Tarihi Kazımeyn ve Bağdat, s. 97 – 100; Atabatı Aliyatı Irak, s. 161.
  9. Tarihi Kazımeyn ve Bağdat, s. 115 - 120.
  10. Covletun fi’l-Emakini’l-Mukaddese, s. 110.
  11. Emakini Ziyareti ve Seyahatiyi Irak, s. 57 - 60.
  12. Atabati Aliyati Irak; Emakini Ziyareti ve Seyahatiyi Irak, s. 57 - 60.
  13. Emakini Ziyareti ve Seyahatiyi Irak, s. 57 - 60.

Bibliyografi

  • Emakini Ziyareti ve Seyahatiyi Irak
  • Rahnemayi Emakini Ziyareti ve Seyahati der Irak
  • El-Cografiyyetu’l-İctimaiyye li Medineti’l-Kazımiyyeti’l-Kubra
  • Tarihi Kazımeyn ve Bağdat
  • Movsuatu’l-Atabati’l-Mukaddese
  • Tarihi Bağdat
  • Mucemu’l-Buldan
  • Covletun fi’l-Emakini’l-Mukaddese, s. 110.