Kutub-u Erbaa

WikiShia sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Kutub-u Erbaa

Kutub-u Erbaa (Arapça: الكتب الأربعة) veya Usul-u Erbaa (Arapça: الأصول الأربعة), Şia’nın en önemli dört temel hadis kitabını ifade eden terimdir. Şiiler için Kur’an-ı Kerim’den sonraki en önemli inanç ve fıkıh konularını içermektedir. Bu dört temel hadis kitabı şunlardan ibarettir:

  • El-İstibsar (Arapça: الاستبصار فيما اختلف فيه من الأخبار) (Ebu Cafer et-Tûsî)

Şia’nın Kutub-u Erbaa’ya Bakışı

En Önemli Hadis Kitapları
ŞİA
(Kutub-u Erbaa)
Sünni
(Kütüb-i Sitte)

Şialar, her ne kadar bu kitaplarda yer alan tüm hadislere amel etmeyi farz bilmeseler de bu dört kitabı en önemli hadis kaynak kitaplarından bilmektedirler. Bundan dolayı Şii din adamları bu kitaplara şerhler yazmış, kitaplarda yer alan hadislerin senetleri ve delaletleri incelenmiş ve zayıf ve sahih olanlar ayrılmıştır.[1]

El-Kâfi

Ana Madde: El-Kâfi
Ana Madde: Kuleyni

El-Kâfi, Şia’nın hadis kaynak kitaplarından ve Kutub-u Erbaa’nın en önemli ve güvenilir kaynak kitaplarından biridir. Kâfi kitabı, Sıkatu’l İslam Kuleyni diye meşhur olan Muhammed bin Yakup bin İshak tarafından yazılmıştır. Kendisi İslam âlimlerince güçlü ve sağlam ifadelerle övülmüştür. Bu kitap, İslam âlimlerinin başvurduğu kaynak kitaplardan olup: usul, füruu ve ravza bölümlerinden oluşmuştur. Kitaptaki hadisler Kur’an’la uyum içinde ve icmaya muvafık hadislerden seçilmiştir.

Kafi’de yer alan hadislerin sayısını farklı rakamlarda zikretmişlerdir. Yusuf Bahrani, “Lu’lu ve’l Mercan” kitabında 16199, Doktor Hüseyin Ali Mahfuz, Kafi’nin mukaddimesinde 15176, Allame Meclisi 16121 ve Şeyh Abdurresul Gaffar gibi günümüz araştırmacılarından bazıları ise 15503 hadis olduğunu açıklamıştır. Farklı rakamların çıkma nedeni, hadisleri sayma yönteminin farklı olmasından kaynaklanmaktadır.[2]

Men La Yahduruhu’l Fakih

Ana Madde: Men La Yahduruhu'l-Fakih
Ana Madde: Şeyh Saduk

Men lâ yahduruhu’l Fakih, Şeyh Saduk diye bilinen İbn Bâbeveyh el-Kummî (ö. 381/991) tarafından derlenen eser kısaca el-Fakih diye de anılmaktadır.

el-Fakih kitabında, fıkıh ve ameli hükümlerden oluşan 6000 kadar hadis bulunmaktadır. Kitabın temel özelliği, Şeyh Saduk, sahih bildiği hadisleri nakletmiş ve onların esasına göre de fetvalar vermiştir.[3]

Müellifin mukaddimede belirttiğine göre Belh’te tanıştığı ve istişarede bulunduğu, Nimet lakaplı Şerafettin Ebu Abdullah kendisinden Muhammed b. Zekeriyyâ er-Râzî’nin, okuyanı doktor ve hekimden müstağni kılan "Men lâ yahduruhu’t Tabîb" adlı eseri gibi, okuyanı ibadet ve amele yönelik konularda fakihe başvurmaktan müstağni kılacak bir eser yazmasını istemiş, o da bu kitabını telif ederek "Men lâ yahduruhu’l Fakih" ismini vermiştir.

Tehzibu’l Ahkâm

Ana Madde: Tehzibu'l-Ahkam
Ana Madde: Şeyh Tusi

Tehzibu’l Ahkâm, Şeyh Taife lakaplı Ebu Cafer Muhammed bin Hasan Tusi (460/1067) tarafından yazılmıştır. Bu kitap, Şii rivayi kitaplarının en önemlilerindendir ve Kutub-u Erbaa kitaplarının üçüncüsüdür. Hz. Peygamber ve Masum Ehlibeyt İmamlarından nakledilen fıkıh ve şer'i hükümler yer almaktadır.

Eserin tam adı "Tehzibu’l Ahkâm fi Şerhi’l Muknia"dır. Mukaddimede belirttiğine göre müellif, hocası Şeyh Müfîd’in telif ettiği “el-Muknia” (er-Risâletu’l muknia) adlı fıkıh kitabını esas alarak ilgili konulara ait hadisleri derlemiş ve çalışmasını bunun şerhi olarak planlamıştır. Müellif ayrıca, Şiî hadis rivayetleri arasında göze çarpan ve muhaliflerce (Sünniler) istismar edilip bazı kimselerin mezhebe kuşkuyla yaklaşmasına neden olan çelişkileri gidermek amacıyla eserini kaleme aldığını belirtir.

Şeyh Tusi, bu eserinde füruu ve şer'i hükümlere yer vermiş ve taharet babından diyat babına kadar Şeyh Müfid’in “el-Muknia” kitabının tertibi esasına göre kitabı kaleme almıştır.

Kitap, 393 bap ve 13.590 hadisten oluşur. Hadisleri kısa senetleriyle nakleden müellif, eserini tamamladıktan sonra “Meşheyet-u Tehzibu’l Ahkâm” adıyla bir ek kaleme almış ve burada kendilerinden hadis aldığı kişilerin senet zincirini vermiştir.[4]

El-İstibsar

Ana Madde: İstibsar

Şeyh Tûsî’nin (460/1067) diğer çalışması olup tam adı “el-İstibsâr fî ma’htulife mine’l Ahbâr”dır. Şeyh Tusi, bu kitabı Tehzibu’l Ahkâm kitabından sonra bazı öğrencilerinin isteği üzerine yazmıştır.

Şeyh Tusi, bu kitabında bazı fıkhi konularda yer alan hadisleri bir araya getirdiğinden fıkhın tüm konularını içeren hadislere kitabında yer vermemiştir.

İlk önce sahih ve güvenilir hadisleri zikretmiş ve ardından aykırı hadisleri beyan ederek hadisleri karşılaştırmış ve son olarak hadisleri genel bir incelemeden geçirerek sonuç çıkarmaya çalışmıştır.

Kitap, diğer fıkıh kitaplarında olduğu gibi ilk önce taharetle başlar ve diyetle sona erer. Kitapta toplam: 5511 hadis bulunmaktadır.[5]

Ayrıca Bakınız

Dosya:Şiiler Neden Sahihi Buhari’ye İtimat Etmemekte Ve Hadis Nakletmemektedirler..pdf

Kaynakça

  1. Emini, el-Gadir, c. 3, s. 383 – 384.
  2. Bkz. Müdirşaneçi, Tarihi Hadis, s. 116- 119.
  3. Bkz. Müdirşaneçi, Tarihi Hadis, s. 116- 119.
  4. Bkz. Müdirşaneçi, Tarihi Hadis, s. 116- 119.
  5. Bkz. Müdirşaneçi, Tarihi Hadis, s. 116- 119.

Bibliyografi

  • Emini, Abdul Hüseyin, el-Gadsir fi’l Kitabi ve’s Sünnet ve’l Edeb, tahkik: merkezi el-Gadir lil-Dirasati’l İslamiye, Kum, 1995/1416.
  • Müdirşeneçi, Kazım, Tarihi Hadis, Tahran, İntişarat Simet, ş. 1377.
Hadis İlmi
Mütevatir Hadis Müttefik Meşhur Aziz Garib Hasen Hadis
Mutassıl Hadis Sahih Hadis Münker Hadis
Müsned Hadis Sened açısından Hadis İlmi Metin açısından → Metruk Hadis
Haber-i Ahad Zayıf Hadis Müderric Hadis
Münkati Hadis Muztarib Hadis Müdelles Hadis Mevkuf Hadis Münkati Hadis Mevzu Hadis