Nüşuz

WikiShia sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara

Nüşuz (Arapça: النشوز), kadının kocasını “cinsel olarak temkin” etmemesi ve “kocasının izni olmadan evden dışarı çıkması” gibi kadınların itaatsizlik ettiği yerlerde kullanılan fıkhi bir terimdir. Eşiyle denklik ve uyumu olmayan ve aynı zamanda nafaka vermek gibi eşinin haklarına riayet etmeyen erkekler için de bazı yerlerde bu terim kullanılmaktadır.

Kur’an’da bu tür sorunların çözümü için bazı çözüm yolları sunulmuştur. Nisa Suresinin 34 ve 128. AyetleriNüşuz Ayeti” olarak adlandırılmıştır.

Etimoloji

Nüşuz, sözlükte “yüksek zemin, yükselmek, ayağa kalkmak” gibi anlamlara gelir. Kadının kocasına buğz edip serkeşlik yapması ve şer’i görevlerini yerine getirmeme durumudur. Bu durumdaki kadına naşize kadın denir.[1]

Fıkıh ve hukuk teriminde, karı ve kocanın uhdesinde olan her türlü farz tekliflerin karı veya koca tarafından çiğnenerek ihlal edilmesidir. Bu hesaba göre, nüşuz yalnızca kadına özgü bir durum değil, aynı zamanda karısına karşı farz sorumluluklarını yerine getirmeyen erkek için de kullanılabilir.[2]

Nüşuz Çeşitleri

Naşize Kadın

Fıkhi görüşler ve rivayetler dikkate alındığında, nüşuz, kadının cinsel açıdan kocasını temkin etmemesi ve kocasının izni olmadan evden dışarı çıkması gibi durumlarda kocasına itaat etmemesi anlamına gelir. Ancak şer’i olarak kadına farz olmayan (yemek yapmak gibi) yerlerde kadının itaatsizliği nüşuz sayılmaz.[3]

Naşiz Erkek

Eşiyle denklik ve uyumu olmayan ve aynı zamanda nafaka vermek gibi eşinin haklarına riayet etmeyen erkekler için de bu terim kullanılmaktadır.[4] Elbette, bazı hadislerde naşiz erkek, kendi kararıyla eşine talak vermek anlamında da yorumlanmıştır.[5]

Kur’an’da Nüşuz

Ana Madde: Nüşuz Ayeti

Nisa Suresinin 34 ve 128. Ayetleri, “Nüşuz Ayeti” olarak adlandırılmıştır. Bu ayetler, nüşuz ve çözüm yollarına değinmiştir. Kur’an’ın naşize kadınlar için öne sürdüğü çözüm yolları sırasıyla: nasihat, eşinden ayrı uyumak ve fiziksel tembih. Naşiz erkek için de Kur’an’da bazı maslahatlar çözüm yolları olarak belirtilmiştir.

Hadislerde Nüşuz

  • İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: “Kocasına eziyet eden kadın mel’undur, mel’undur! Kocasına saygı gösteren, ona eziyet etmeyen ve her zaman emrine itaat eden ise, mutludur, mutludur!”[6]
  • Hz. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Sekiz kişinin namazı kabul edilmez: Efendisine dönmedikçe kaçan kölenin, kocası kendisinden razı olmadıkça itaat etmeyen kadının..."[7]
  • Hz. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Şüphesiz ki en iyi kadınlarınız; çok doğurgan, çok sevimli/muhabbetli, sırları saklayan, iffetli, eşi karşısında mütevazi, ehli (yakınları) karşısında izzetli, süslerini ve güzelliklerini eşine açan, gayrısından gizleyen, eşinin sözlerini güzel dinleyen, emirlerine itaat eden, yalnız kaldığında kendisinden istediğini veren, sürekli eşi için süslenen ve erkekler gibi süssüz/sade olmayanlardır."[8]
  • Hz. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Şu dört haslete sahip olan ümmetimin kadınları şüphesiz ki cennete girer: "Namusunu koruyan, eşine itaat eden, beş vakit namazını kılan ve Ramazan ayında oruç tutan...”[9]

Kaynakça

  1. Bakizade, Berresi ve Tahlil Mesele Nüşuz, s. 153, Rağıb İsfahani, el-Müfredat, nüşuz maddesi.
  2. Deyyani, Rabıte Temkin ve Nüşuz… s. 10.
  3. Bakizade, Berresi ve Tahlil Mesele Nüşuz, s. 156.
  4. İmam Humeyni, Tahriru’l-Vesile, c. 2, s. 306; İbrahim Nejad, Kur’an ve Nüşuz Hemseran, s. 13.
  5. Hurrü Amuli, Vesailu’ş-Şia, c. 21, Ebvabu’l-Kasm ve’n-Nüşuz ve’ş-Şikak, bab: 11, s. 351.
  6. Bihar, 103/253/55.
  7. Mekarim’ul Ahlak, 2/324/2656.
  8. Men La Yehzuruh’ul-Fakih, c. 5, s. 18, 367; Bihar’ul-Envar, c. 103, s. 235.
  9. Bihar’ul-Envar, c. 104, s. 107.

Bibliyografi

  • İbrahim Nejad, Muhammed Rıza, Kur’an ve Nüşuz Hemseran, Islah ya Huşunet, Faslname Afak Din, 1. Yıl, sayı. 3, Kış, 1389.
  • İmam Humeyni, Tahriru’l-Vesile, müessese Matbuat Daru’l-İlm, Kum.
  • Bakizade Rıza, Berresi ve Tahlil Mesele Nüşuz der Taamül Zevzeyn, Faslname Banuvan Şia, yıl, 7, s. 23, Bahar, ş. 1389.
  • Deyyani Abdurresul, Rabıta Temkin ve Nüşuz ve Zamanet İcrai Adem Temkin, Mahname Dadresi, yıl, 8, s. 45, Mirdamad ve Şehriyar, ş. 1383.
  • Hürrü Amuli, Muhammed bin Hasan, Vesailu’ş-Şia, müessese Alulbeyt aleyhimu’s-Selam, li-İhya et-turas, k. 1409.