Müstahab

WikiShia sitesinden
(Müstehap sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Füru-u Din

Namaz

Farz: Günlük Namazlar • Cuma Namazı • Bayram Namazı • Ayat Namazı • Meyyit Namazı

Müstahap: Gece Namazı • Gufeyle Namazı • Cafer-i Tayyar Namazı • Cemaat Namazı • Zilhicce Ayı Namazı • İmam Mehdi’nin Namazı • Şükür Namazı • Nafile Namazlar


Diğer İbadetler
Oruç • Humus • Zekât • Hac • Cihad • Emr-i Bi'l Ma'rûf Ve Nehy-i Anil Münker • Tevella • Teberra • Fitre Zekatı


Taharet Hükümleri


Abdest • Gusül • Meyyit Guslü • Müstahap Gusüller • Teyemmüm • Necaset • Mutahhirat • Cebire • İstibra


Medeni Hükümler
Vekalet • Vasiyet • Zemanet • Kefalet • İrs


Aile Hükümleri
Evlilik • Muta Nikâhı • Çok Eşlilik • Mehir • Emzirmek • Cinsel İlişki • İstimta • Nüşuz • Boşanma • Cenabet


Yasama Hükümleri
Kazavet • Diyat • Hudud • Kısas


İktisadi Hükümler
Alış Veriş (Bey') • İcare • Borç • Faiz • İstitaet


Diğer Hükümler
Sadaka • Adak • Taklid • Yiyecek ve İçecekler • Vakıf


İlgili Konular
Bulüğ • Fıkıh • Fetva • Ameli Hükümler • Tavzihu'l Mesail
Vacip • Haram • Müstahab • Mubah • Mekruh

Müstahab (Arapça: المُستَحَب), İslam dininde yapılması vacip olmayan, ancak yapılması yapılmamasından daha iyi olan şeylere denir. Gece namazı, günlük nafile namazlar, müstahap oruçlar, nakledilmiş duaların okunması, salavat vb. gibi bir çok amel İslam dininde müstahap sayılmıştır.

Etimoloji

İstifal babında bir mastar olan istihbab (iyi olan), “h-b-b” maddesinden olup, sevmek ve bir şeyi beğenmek anlamına gelmektedir. Bu kelime Kur’an-ı Kerim ve Masumların (a.s) hadislerinde sözlük anlamında kullanılmıştır.[1] Fakihlerin teriminde, şeri hükmü istihbab ve yapılması iyi olan, ama buna rağmen yapılmamasının da sakıncası olmayan ameldir.[2]

Müteradif ve Eş Anlamlı Lafızları

Nedb, nefl, sünnet ve tetavvu kelimeleri de istihbab (müstahap) anlamına gelmektedir.[3]

Bahsedildiği Yerler

İstihbab, fıkıh konularının bir çok babında beş hükümden (vacip, haram, müstahap, mekruh ve mubah) biri olarak kullanılmaktadır. Usul-u fıkıhta, emir, zıt ve vacibin ön koşulları kısımlarında ele alınmaktadır.

Kısımları

Müstahap ameller birkaç kısma ayrılmaktadır. Onlardan en önemlileri şunlardan ibarettir:

  • Nefsi veya Zati Müstahap: yapılmasının müstahap olması, başka bir amel için değil, bizzat kendisi içindir. Örneğin: müstahap namaz ve oruçlar, gadir bayramı orucu gibi.
  • Gayri Müstahap: Kendi kendisine yapılması müstahap olmayan, ancak başka bir amel için müstahap olan amel. Örneğin: kutsal kabirlerin (masumların) ziyareti için gusül almak.
  • Ayni Müstahap: Başkaları tarafından yapılmış olsa da yapılması her bir birey için müstahap olan amel. Örneğin: nafile namazlar ve müstahap oruçlar.
  • Kifai Müstahap: Başkaları tarafından yapılmasıyla, bireye müstahap olmayan amel. Örneğin: ezan okunması.[4]
  • Müekket Müstahap: İslam’ın yapılmasına vurguladığı ameller. Örneğin: Cuma guslü.[5]

Müstahapla İlgili Fıkıh Hükümleri

  • Her ne kadar bir çoğuna göre mekruh sayılmasa da[6] müstahap bir ameli yapmayı terk etmek, bazılarına göre mekruhtur.[7]
  • Müstahap bir şeyin gerekçesi ve ön koşulu olan şeylerin yapılması bazılarına göre müstahaptır.[8] Örneğin müstahap abdest almak için su temin edilmesi veya Cuma guslü almak için su temin edilmesi.
  • Yapılmaya başlandıktan sonra müstahap bir amelin yarıda kesilmesi mekruhtur, bilhassa namaz ve öğleden sonra müstahap orucun batıl edilmesi.

Elbette müstahap hac ve umre (meşhur görüşe göre)yi yarıda kesmek haramdır ve bu amellerin tamamlanması gerekir. Aynı şekilde itikafın ilk iki günü oruç tutan kimse üçüncü günde de oruç tutmalı ve itikafı tamamlamalıdır bu aşamada yarıda kesilerek sonlandırılması haramdır.[9]

Ünlü Müstahaplar

Müstahap Namazlar

Namaz, İslam dininde kabul edilen en önemli ve üzerinde durulan en ehemmiyetli ibadet olduğundan, vacip namazların yanı sıra bir çok müstahap namazın kılınması da tavsiye edilmiştir. Namazın tavsiye edilmediği neredeyse hiçbir dini durum yoktur. Mefatihu’l-Cinan ve başka kitaplarda, bu namazlardan bir çoğu beyan edilmiştir. Bu namazların önemli olanlardan bazıları şunlardır: gece namazı, günlük nafile namazlar, Cafer-i Tayyar namazı, İstiska namazı, Fıtır ve Kurban bayramı namazı, ayların ilk gününe ait namazlar…

Müstahap Oruçlar

Oruç tutulmasının haram veya mekruh olduğu bildirilen günler dışında, her gün oruç tutmak müstahaptır. Elbette bazı günlerde oruç tutmanın daha çok sevabı var ve daha çok önerilmiştir. Onlardan bazıları şunlardır:

  • Kameri (Arap) aylarının ilk Perşembe günü ile son Perşembe günü.
  • Onuncu gününden sonra her (Arap) ayının ilk on gününden sonraki ilk Çarşamba günü.
  • Her ayın on üçüncü, on dördüncü ve on beşinci (dolunay) günlerinde.
  • Recep ve Şaban ayının tüm günleri.
  • Şevval ayının dördüncü gününden dokuzuncu gününe kadar.
  • Zilkade ayının 25. (Dahvu’l-Arz günü) ve 29. Günü.
  • Zilhicce ayının ilk gününden dokuzuncu gününe kadar (Arefe gününe kadar).
  • Gadir bayramı günü (18. Zilhicce).
  • Mübahele günü (24. Zilhicce)
  • Muharrem ayının birinci, üçüncü ve yedinci günü.
  • Hz. Peygamberin Kutlu doğum gününde (17. Rebiyülevvel)
  • Cemaziyülevvel ayının on beşinci günü.
  • Hz. Resulullah’ın (s.a.a) bi’set (27. Recep) gününde oruç tutmak.

Senetli ve Rivayet Edilen Dualar

Her ne kadar her dil ve yakarışla Allah’ı anmak ve Ona el açmak gerekse de, dua kitaplarında Masumların (a.s) dilinden nakledilen duaların etki ve tesiri daha çoktur. Bu dualardan bazıları şunlardır:

  1. İhticab duaları
  2. İ’tikad duaları
  3. Ummu Davud Duası
  4. Tevessül Duası
  5. Cevşen-i Sağir Duası
  6. Harik Duası
  7. Kur’an Hatim Duası
  8. Tayir-i Rumi Duası
  9. Abarat Duası
  10. Aşarat Duası
  11. Aht Duası
  12. Garik Duası
  13. Mucir Duası
  14. Meşlul Duası
  15. Mekarimu’l-Ahlak Duası
  16. Nur Duası
  17. Kumeyl Duası
  18. Nudbe Duası
  19. Camie Kebire Ziyareti
  20. Aşura Ziyareti
  21. Varis Ziyareti

Diğer Müstahaplar

Rivayet ve hadislerde açıklanan başka müstahap amel ve zikirler şunlardır:

Kaynakça

  1. Ferheng Fıkh, c. 1, s. 397.
  2. Hoi, Ecvedu’t-Takrirat, c. 1, s. 143; Hekim, c. 1, s. 62.
  3. Ferheng Fıkh, c. 1, s. 396.
  4. Necefi, Cevahiru’l-Kelam, c. 9, s. 74.
  5. Hekim, Muhammed Taki, Usulu’l-Ammet lil-Fıkhi’l-Mukarin, s. 63.
  6. Necefi, c. 13, s. 266.
  7. Muhakkik Hilli, el-Mu’teber, c. 2, s. 257.
  8. Ahund Horasani, s. 128.
  9. Şehid Evvel, el-Kavaidu ve’l-Fevaid, c. 1, s. 99, kaide; 39.

Bibliyografi

  • Ferheng Fıkh Mukarin Mezheb Ehlibeyt, Kum, müessese Dairetu’l-Maarif Fıkhı İslami, k. 1426.
  • Hoi, Seyyid Ebu’l-Kasım, Ecvedu’l-Takrirat, Takrirat ders Muhammed Hüseyin Naini, Kum, İrfan Matbaası, ş. 1352.
  • Ahunt Horasani, Molla Kazım, Kifayetu’l-Usul, Kum, müessese Alulbeyt, k. 1409.
  • Necefi, Muhammed Hasan, Cevahiru’l-Kelam, tashih: Abbas Kuçani ve Ali Ahundi, Beyrut, Daru ihya et-turas el-Arabi, yedinci baskı.
  • Muhakkik Hilli, Cafer bin Hasan, el-Mu’teber fi Şerhi’l-Muhtazar, Kum, müessese Seyyid-i Şüheda, k. 1407.
  • Şehid Evvel, Muhammed bin Mekki, el-Kavaid ve’l-Fevaid, tashih: Seyyid Abdulhadi Hekim, Kum, Müfid yayın evi, Necef ofset baskısı.