İbrahim bin Mehziyar

WikiShia sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara

İbrahim bin Mehziyar Ahvazi (Arapça: إبراهيم بن مهزيار الأهوازيّ), Hicri Kameri üçüncü yüzyılın Şii ravilerinden, İmam Cevad’ın (a.s) yarenlerindendir. Ayrıca İmam Hadi'den (a.s) ve İmam Askeri’den (a.s) gelen hadislerin ravilerinden biridir.

Çoğu Şia hadis kaynaklarında İbrahim bin Mehziyar'dan çeşitli hadisler rivayet edilmiştir. Ayetullah Hoyi'ye göre adı 50'den fazla rivayette geçmektedir. Şii alimler, İbrahim bin Mehziyar'ın rivayetlerinin geçerliliği konusunda görüş ayrılığındadırlar. Rivayet ettiği hadislerin doğruluğunu kanıtlamak için ismi Kamil el-Ziyaret kitabında rivayetlerinin belgelemek için bazı kanıtlar ileri sürülmüştür.

Hayatı

İbrahim, İran’ın Devrak Huzistan bölgesindendir.[1] Necaşi'ye göre babası Hıristiyan olup İslam'a dönmüştür. (2) İbrahim bin Mehziyar'ın kesin doğum ve ölüm tarihi bilinmemektedir. Ancak bazı akademisyenler onun Hicri Kameri 195-265 tarihleri arasında yaşamış olabileceğini tahmin etmişlerdir. [3] Bu tahminlere şu şekilde ulaşılmıştır: İbrahim bin Mehziyar'ın İmam Cevad'ın (a.s) (Şehadeti: Hicri Kameri 220) yarenlerinden biri olması; [4] İmam Hasan Askeri'nin (a.s) şehit olmasından (Şehadeti: Hicri Kameri 260) sonra halen hayatta olamsı, [5] ve ayrıca bir rivayette İmam Mehdi'nin sahabelerinden biri olarak anılmasıdır. [6]

Ali ve Muhammed, İbrahim Mehziyar'ın oğullarıdır; Muhammed, 11. İmam'ın [7] yarenlerinden biriydi ve bir rivayete göre, o İmam Mehdi (a.s) ile görüşmüştür. [8] Çağımızın alimlerinden Ali Ekber Gaffari'ye göre, İbrahim Mehziyar'ın oğullarından Ali'nin adı Ricali kitaplarında geçmiyor. [9]

Bazı Şii Ricali kaynaklarda künyesi Ebu İshak'tır. [10]

İmamlarla Yarenliği

Şeyh Tusi, İbrahim bin Mehziyar'ı İmam Cevad’ın (a.s), [11] ve İmam Hadi'nin (a.s) [12] yarenlerinden biri olarak kabul etmiştir. Muhammed bin İbrahim bin Mehziyar'ın el-Kafi'de anlattığı bir rivayete göre babası İbrahim bin Mehziyar, Şiilerin on birinci imamının vekiliydi. [13] Ayetullah Hoyi bu rivayeti zayıf bulmuştur. [14]

İmam Zamanla Görüşmesi

Şeyh Saduk'un rivayet ettiğine göre İbrahim bin Mehziyar, Mekke'de İmam Mehdi ile görüşmüştür. [15] Ayetullah Hoyi bu rivayetin geçerliliğinden şüphe duymuştur. [16] Başka bir rivayette de İmam Mehdi’nin vekilleriyle olan ilişkisine işaret edilmiştir [17] ve Fazıl bin Hasan Tabersi, onu Hz. Mehdi'nin sefirlerinden biri olarak kabul etmiştir. [18] Allame Hilli bu rivayeti zayıf olarak değerlendirmiştir. [19]

Halk Arasındaki Konumu

Ayetullah Hoyi'ye göre Şii kesim İbrahim bin Mehziyar konusunda aynı fikirde değillerdi; Allame Meclisi onu güvenilir biri olarak bulmuştur. [20] İbn-i Davud Hilli onu Memduh (övgüye layık) biri olarak tanımlarken [21] Şeyh Abdu-l Nebi Cezayiri, Haviyü-l Kevayil adlı eserinde rical kısmında onun bu sıfatlarını zayıf bulmuştur. [23]

Büyük Şii ricallerinden biri olan Mamkani ve bazı diğer önde gelenler, İbrahim bin Mehziyar'ın güvenilirliği ve övgüye layık oluşu ile ilgili şu nedenlere dayanmışlardır: Ali bin Mehziyar adına vasilik ve Hz. Mehdi’ye (a.s) sefiri olmasından ötürü güvenilir bulmuşlardır. [24] 23 ciltlik Muaccimü-l Ricalü-l Hadis kitabının yazarı Seyid Ebu-l Kasım Hoyi, övgülerini ve sahihliğini zayıf bulmuş ve bu meselenin sonuçlarını değerlendirmiştir. İbrahim bin Mehziyar'ın sahihliğinin Kamilü-l Ziyarat [25] kitabının tamamındaki anlatılara dahil edilmesi gerektiğini savunmuştur. (26) Çağımızın bazı bilim adamları, Kamilü-l Ziyarat kitabındaki anlatılan rivayetlerin genel olarak onaylandığını kabul etmişlerdir. [27] Çünkü İbn-i Kalviye, Kamilü-l Ziyarat'ın mukaddimesinde bu kitapta yalnızca güvenilir anlatıcılardan alıntı yaptığını belirtmiştir. [28]

Rivayetler

Şii mezhebinin dört büyük hadis kitabı (Kütüb-ü Erbea) da dahil olmak üzere İbrahim bin Mehziyar'ın rivayetleriyle aktarılan birçok hadis bulunmaktadır. [29] Ayetullah Hoyi'ye göre adı 50'den fazla rivayette geçmektedir. [30]

İbrahim bin Mehziyar, rivayet ettiği hadisleri doğrudan Şiilerin onuncu ve on birinci imamlarından [31] nakletmiştir. [32] Bu hadisler kardeşi Ali, [33] Salih bin Senedi, İbn-i Ebî Emir, Hüseyin bin Ali bin Bilal, Halilan bin Hişam ve kardeşi Davud bin Mehziyar gibi ravilerin aracılığıyla günümüze aktarılmıştır. [34] Ayrıca Abdullah bin Cafer Humeyri, [35] Sa'd bin Abdullah Eş'ari, [36] Muhammed bin Ahmed bin Yahya ve Muhammed bin Ali bin Mahbub ondan rivayette bulunan ravilerdendir. [37]

İbrahim şehadet, İmamların yaşları, [38] Mescid-i Nebevi [39] ve Kufe Camii'nde [40] namaz kılmanın faziletleri, İmam Hüseyin'i (a.s) ziyaret etmenin sevapları [41] gibi alanlarda rivayetlerin yanı sıra namaz [42] ve haccın [43] hükümleri konusunda hadisleri rivayet etmiştir. Sahib Cevahir gibi bazı Şii Fıkıhçılar, onun rivayetlerinden namazın bazı hükümlerini hakkında istinada bulunmuşlardır. [44]

Necaşi, El Beşerat adlı kitabını İbrahim bin Mehziyar'a dayandırarak yazmıştır. [45] Bazı araştırmacılar, El Beşarat kitabının kardeşi Ali bin Mehziyar'a [46] ait olduğunu ve İbrahim bin Mehziyar [47] tarafından rivayet edildiğini öne sürmüştür. Böylelikle Necaşi’nin de bu kitabı ona atfederek yazdığı görüşündedir. [48]

Kaynakça

Bibliyografya