Dolunay

WikiShia sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara

Beyaz günler veya eyyâm-ı biyd/bîz (Türkçe: Dolunay; Arapça: ایام البیض) beyaz ve ak günler anlamına gelen eyyam-ı biyd, Kameri ayların 13, 14 ve 15. Günlerine denmektedir. Hadislerde bu üç günde oruç tutulması için vurgu yapılmıştır. Şiaların nezdinde, beyaz günler ve dolunay, Recep ayı başta olmak üzere daha sonra Şaban ve Ramazan aylarında daha çok öneme haizdir.

İsimlendirilmesinin Nedeni

Biyd/Bîz, Arapçada beyazlık anlamına gelir. Eskiden Araplar, ay günlerini aydınlıklarına göre değerlendirerek isimlendirmekteydiler. Bu üç gün (13, 14 ve 15. Günler) diğer günlere göre daha aydın olduğu için beyaz günler anlamına gelen eyyam-i biyd/beyaz diye adlandırmışlardır.[1] Bugünlere “Avazıh” ve “Gurra”da denmektedir.[2]

Beyaz Günlerde Oruç

Hadislerin naklettiğine göre, her ay üç gün oruç tutma geleneği İslam’dan önce de beğenilen geleneklerden biri[3] ve bugünlerde tutulan oruçlar, Hz. İbrahim’in (a.s) oruçları olarak bilinirdi.[4] Hz. Fahri Kâinat Efendimiz (s.a.a) insanlara, ay içinde oruç tutmalarını ve oruçlarını da beyaz günlerde tutmalarını tavsiye derdi.[5]

Dolunay günlerinde oruç tutulmasını tavsiye eden hadislerin sayısı oldukça çok ve farklı içerikleri kapsamaktadır. Bazı hadisler her ayın yalnızca 13. Günü oruç tutulmasının istihbabına odaklıdır.[6] Bazı hadislerde ise her ayın üç günü oruç tutulması peygamberin sünneti olarak belirtilmiştir.[7] Öyle anlaşılıyor ki her ay 3 gün oruç tutulmasının müstahap olduğunda bir ihtilaf yoktur[8] yalnızca bu 3 günün hangi günler olduğunda ihtilaf vardır. Örneğin İmam Sadık’tan (a.s) nakledilen hadiste bu üç gün şu şekildedir: “İlk on günün Perşembesi, ikinci on günün Çarşambası ve son on günün Perşembesi.”[9]

Sonuç olarak hadislerde görülen bu farklılıklardan dolayı fakihler arasında dolunay günlerinde oruç tutulması ile diğer günlerde oruç tutulması hakkında bahisler uzayıp gitmiştir.[10] Burada bu ikisini cem etmek daha doğru olacaktır. Şöyle ki hem İmam Cafer Sadık’ın (a.s) buyurduğu hadise riayet etmek (ilk on günün Perşembesi, ikinci on günün Çarşambası ve son on günün Perşembesi) ve hem de dolunay günlerinde oruç tutmak.

Dolunay Günlerinin Amelleri
Onüçüncü Gece
Onüçüncü Gün

Beyz günlerinin (onüç, ondört ve onbeşinci günler) ilk günüdür.

Onbeşinci Gece
  • Onüçüncü gecede kılındığı şekliyle altı rekatlı namaz kılmak.
  • Gusül almak.
  • Geceyi ihya etmek.
  • İmam Hüseyin’i (a.s) ziyaret etmek.
  • Her rekatında Fatiha ve İhlas suresinin okunduğu 30 rekatlı (ikişer ikişer kılınan) namaz kılmak.
  • Her rekatında Fatiha, İhlas, Felak, Nas, Ayete’l Kürsi ve Kadir suresinin dört kere okunduğu 12 rekatlı namazı kılmak ve ardından dört kere şu duayı okumak:
"اَللهُ اَللهُ رَبّى لا اُشْرِكُ بِهِ شَیْئا وَلا اَتَّخِذُ مِنْ دُونِه وَلِیّا"

Onbeşinci Gün
  • Gusül almak.
  • İmam Hüseyin’i ziyaret etmek.
  • Selman namazını kılmak.
  • 4 rekatlı (ikişer ikişer kılınan) namaz kılmak ve ardından şu duayı okumak:

"اَللّهُمَّ یا مُذِلَّ كُلِّ جَبّارٍ ؛ وَ یا مُعِزَّ الْمُؤْمِنینَ اَنْتَ كَهْفى حینَ تُعْیینِى الْمَذاهِبُ؛ وَ اَنْتَ بارِئُ خَلْقى رَحْمَةً بى وَ قَدْ كُنْتَ عَنْ خَلْقى غَنِیّاً وَ لَوْ لا رَحْمَتُكَ لَكُنْتُ مِنَ الْهالِكینَ وَ اَنْتَ مُؤَیِّدى بِالنَّصْرِ عَلى اَعْداَّئى وَ لَوْ لا نَصْرُكَ اِیّاىَ لَكُنْتُ مِنَ الْمَفْضُوحینَ یا مُرْسِلَ الرَّحْمَةِ مِنْ مَعادِنِها وَ مُنْشِئَ الْبَرَكَةِ مِنْ مَواضِعِها یا مَنْ خَصَّ نَفْسَهُ بِالشُّمُوخِ وَالرِّفْعَةِ فَاَوْلِیاَّؤُهُ بِعِزِّهِ یَتَعَزَّزُونَ وَ یا مَنْ وَضَعَتْ لَهُ الْمُلُوكُ نیرَ الْمَذَلَّةِ عَلى اَعْناقِهِمْ فَهُمْ مِنْ سَطَواتِهِ خاَّئِفُونَ اَسئَلُكَ بِكَیْنُونِیَّتِكَ الَّتِى اشْتَقَقْتَها مِنْ كِبْرِیاَّئِكَ وَ اَسئَلُكَ بِكِبْرِیاَّئِكَ الَّتِى اشْتَقَقْتَها مِنْ عِزَّتِكَ وَ اَسئَلُكَ بِعِزَّتِكَ الَّتِى اسْتَوَیْتَ بِها عَلى عَرْشِكَ فَخَلَقْتَ بِها جَمیعَ خَلْقِكَ فَهُمْ لَكَ مُذْعِنُونَ اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ اَهْلِ بَیْتِهِ"

Recep Ayındaki Dolunayın Önemi

Şiaların nezdinde, beyaz günler ve dolunay, Recep ayı başta olmak üzere daha sonra Şaban ve Ramazan aylarında daha çok öneme haizdir.[11] İran’da itikâf’a girilmesi Recep ayındaki dolunay günlerinde daha yaygındır.

Kaynakça

  1. Ferra, s. 58; İbn Manzur, beyz maddesi; İbn Kesir, c. 3, s. 573.
  2. İbn Manzur, vazıh ve gurar maddeleri.
  3. Ebu Yusuf, c. 1, s. 338.
  4. Suyuti, c. 4, s. 222, 223.
  5. İbn Saad, 7/43; Bkz. Ahmed bin Hambel, 5/27, 28; Fakihi, c. 1, s. 424; Razi, c. 1, s. 285.
  6. İbn Saad, c. 1, s. 43; Bkz. Ahmed bin Hambel, 5/27, 28, 150, 152; Fakihi, c. 1, s. 424; Razi, c. 1, s. 285.
  7. Bkz. Nesai, c. 4, s. 220, 223.
  8. Bkz. İbn Kudame.
  9. Şeyh Saduk, Men La Yahduruhu’l-Fakih, c. 2, s. 84.
  10. İbn Babaveyh, c. 2, s. 81; Tusi, Tehzib, c. 4, s. 296; en-Nihayet, s. 168, 169; İbn Tavus, ed-Deru’, s. 66; Ehlisünnetteki ihtilaflar için Bkz. Ceziri, c. 1, s. 556.
  11. Meliki Tebrizi, s. 62; Kummi, s. 201, 202; İbn Tavus, İkbal, s. 281, 282; Biharu’l-Envar, c. 59, s. 399.

Bibliyografi

  • İbn Ebi Asım, Ahmed, ez-Zuhd, Abdulali Abdulhamid Hamid, Kahire, k. 1408.
  • İbn Babaveyh, Muhammed, el-İlel, Beyrut, müessese el-Alemi.
  • İbn Batute, rihlet, Ali Muntesır Ketani, Beyrut, k. 1405.
  • İbn Ceziri, Abdurrahman, Zadu’l-Mesir, Beyrut, k. 1404.
  • İbn Saad, Muhammed, et-Tabakatu’l-Kubra, İhsan Abbas baskısı, Beyrut, daru sadır.
  • İbn Tavus, Ali, İkbalu’l-A’mal, Cevad Kayyumi İsfahani baskısı, Kum, k. 1414.
  • İbn Tavus, ed-Duru’u’l-Vakıfiyye, k. 1414; İbn Arabi, Muhyiddin, el-Futuhatu’l-Mekkiye, Bevlak, k. 1293.
  • İbn Kudame, Abdullah, el-Muğni, Beyrut, k. 1404.
  • İbn Kesir, Tefsir, Beyrut, k. 1401.
  • İbn Mace, Muhammed, es-Sünen, Muhammed Fuad Abdulbaki baskısı, Kahire, m. 1954.
  • İbn Manzur, Lisanu’l-Arab, Ebu Yusuf, Yakup, el-Asar, Ebu’l-Vefa Afgani, Kahire, k. 1355.
  • Ahmed bin Hambel, el-Müstened, Beyrut, daru sadır, Buhari, Muhammed, Sahih, Beyrut, daru fikr.
  • Sa’lebi, Ahmed Kısasu’l-Enbiya, Beyrut, el-Mektebetu’s-Sikafiye, Ceziri, Abdurrahman, el-Fıkh ale’l-Mezahibu’l-Arbaa, Beyrut, m. 1986.
  • Daremi, Abdulah, es-Sünen, Mustafa Dibilbağ baskısı, Dımeşk, k. 1412.
  • Zehebi, Muhammed, Sery İ’lamu’n-Nubela, Şuayb Erneuz ve Muhammed Naim Arkasevi baskısı, Beyrut, k. 1413.
  • Razi, Temam, el-Fevaid, Hamdi Abdulmecid Selefi baskısı, Riyad, k. 1412.
  • Sahavi, Muhammed, et-Tuhfetu’t-Tayfe, Beyrut, m. 1993.
  • Suyuti, Haşiye ber Sünen Nesai.
  • Şeyh Saduk, Men La Yahzuruhu’l-Fakih, Kum, Camiu Müderrisin, c. 2, s. 84.
  • Tusi, Muhammed, Tehzibu’l-Ahkam, Hasan Musevi Horasan baskısı, Tahran, ş. 1364.
  • Tusi, Muhammed, en-Nihayet, Beyrut, k. 1390.
  • Fakihi, Muhammed, Ahbaru Mekke, Abdulmelik Abdullah Duheyş baskısı, Beyrut, k. 1414.
  • Ferra Yahya, el-Eyyam ve’l-Leyali ve’ş-Şuhur, İbrahim Ebyari baskısı, Kahire, Beyrut, k. 1400.
  • Kummi, Abbas, Mefatihu’l-Cinan, Beyrut, k. 1412.
  • Meclisi, Muhammed Bakır, Biharu’l-Envar, Beyrut, m. 1983.
  • Meliki Tebrizi, Cevad, el-Murakabat, Beyrut, k. 1407.
  • Nesai, Ahmed, Sünen, Abdulfettah Ebu Gade baskısı, Halep, Mektebetu’l-Matbuaat İslamiye baskısı.

Dış Bağlantılar

"http://wikishia.net/index.php?title=Dolunay&oldid=88719" adresinden alındı.