Büyük Günahlar

WikiShia sitesinden
(Günah-ı kebair sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
İslam
Allah (1).png

Büyük Günahlar; Kur’an-ı Kerim ve hadislerde yapılmaları karşılığında kesin olarak cehennem ateşi vaat edilen günahlardır. Yedi ila kırk arasında zikredilen büyük günahların sayısı ve ismi konusunda görüş ayrılıkları bulunmaktadır.

Nisa Suresinin 31. ve Şura Suresinin 37. ayetinde zikri geçen bazı günahlar, büyük günahlar olarak tanıtılmıştır. Hadis kitaplarında da bazı bölüm ve fasıllar bu konuya ihtisas edilmiştir.

Büyük günahlara mürtekip olan kişi eğer tövbe etmezse, fasıktır ve İslam fıkhına göre namazda ona iktida edilmesi (arkasında namaz kılmak) caiz değildir ve mahkemelerde de şahitliği kabul edilmez. Peygamberi Ekrem (s.a.a) veya Ehlibeytinin (a.s) şefaati gibi Allah’ın fazlına nail olmazsa, ölümden sonra azablandırılacaktır.[1]

Günah Nedir

Günah” (Arapça: Zenb); Allah Teâlâ’nın haram ve yasak kıldığı bir şeyi yapmak veya yapılmasını vacip saydığı (emrettiği) bir fiili terk etmek anlamına gelir. Günah oruç yemek gibi bedeni ve şirk gibi de kalbi fiilleri kapsar. Zenb, ism, masiyet, seyyie, hatie ve cünah günaha delalet eden diğer Arapça terimlerdir.

Bir şeyin günah mı yoksa sevap mı olduğunu, ancak Kur’an ve rivayetlerden anlamak mümkündür; zira çoğu durumda bir şeyin günah olmasının akıl tarafından teşhisi mümkün değildir ve Allah Teala ilim ve hikmeti gereğince onları insanın saadet ve selameti için din ve vahiy yoluyla beyan etmiştir.

Günahın Kısımları

Günahlar, büyük (kebire) günahlar ve küçük (sağire) günahlar olmak üzere ikiye ayrılır:

Günahların küçük ve büyük diye ikiye ayrılması, Kur’an-ı Kerim ve rivayetlerden kaynaklanmaktadır. Nitekim Allah Teâla Nisa Suresinin 31. Ayetinde şöyle buyurmaktadır: “Size yasaklanan büyük günahlardan kaçınırsanız, kötülüklerinizi (günahlarınızı) giderir ve sizi değerli bir yere yerleştiririz.” (اِنْ تَجْتَنِبُوا کَباِئَر ماتُنْهَؤنَ عَنْهُ نُکَفرِّعَنْکُمْ سَیئاتِکُم ) Şura suresinin 37. ayetinde de cennet ehli hakkında şöyle buyrulmaktadır: “Onlar, günahların büyüklerinden ve iğrenç işlerden çekinirler ve öfkelendikleri zaman affederler.”

Ehlibeyt imamlarından (a.s) günahın büyük ve küçük olmak üzere iki kısma ayrıldığını beyan eden çeşitli rivayetler aktarılmıştır. Bu konuyla ilgili olarak Usul-u Kafi’de, içinde 24 hadisin yer aldığı “Babu’l Kebair” başlığı altında bir fasıl bulunmaktadır.

Bu babda rivayet edilen birinci ve ikinci rivayete göre büyük günah; karşılığında kesin olarak Allah-u Teâlâ’nın cehennem ateşini vaat ettiği ve cezasını cehennem karar kıldığı günahlardır. Bu rivayetlerin bazılarında (üç ve dördüncü rivayetler) yedi günah ve bazılarında da (yirmi dördüncü rivayet) on dokuz günah, büyük günahlardan sayılmıştır.

Günahların Büyük veya Küçük Olma Ölçüleri

Ahlak alimleri her günahı (büyük ve küçük), Allah’ın emrine karşı gelmek olduğu için büyük günah saymaktadırlar. Günahların küçük ve büyük diye ikiye ayrılması günahların birbirleri ile karşılaştırılması ile meydana gelmektedir. Büyük günahlar için birkaç kriter ve kıstas beyan edilmiştir:[2]

  1. Kur’an-ı Kerim ve hadislerde büyük günah olduğu açıklanan her günah.
  2. Kur’an ve rivayetlerde işleyeni hakkında Allah-u Teâlâ’nın cehennem ateşini vaat ettiği her günah.
  3. Kur’an ve hadislerde büyük günah olduğu müsellem olan günahlardan daha büyük sayılan her günah.
  4. Mütedeyyinlerin, Masumların (a.s) zamanında da müminlerin o günahı büyük günah olarak saydığına yakin edilmesi şartıyla, büyük günahlardan kabul ettiği günahlar.
  5. Küçük günahların tekrarlanması.
  6. Bazı fakihler taziri günahın, büyük günahlardan olduğunun göstergesi olarak bilmektedir.

Ayrıca büyük günahların hepsi bir derece ve mertebede değildirler. “Şirk[3] gibi bazıları tövbe etmeksizin bağışlanmazlar ve bazıları da tövbe etmeden ve bazı durumlarda, iyi işler yapılması durumunda bağışlanma mümkün olabilir.

Büyük Günahların Listesi

Büyük günahların sayısı bazı rivayetlerde 7, bazılarında 19 ve bazılarında ise 31 olarak zikredilmiştir. Bazı Ahlak alimleri büyük günahların sayısının 7, bazısı 10, bazısı 20, bazıları 34 ve bazıları ise 40 veya daha fazla olduğunu belirtmişlerdir.[4] Büyük günahların örnek ve mısdakı olarak zikredilenlerden bazıları şunlardan ibarettir:

  • Allah’a şirk (ortak) koşmak.[5]
  • Allah’ın rahmetinden ümidi kesmek.[6]
  • Allah’ın hilesinden (azap ve mühletinden) güvende olduğuna inanmak.[7]
  • Anne babaya eziyet etmek (asi olmak).[8]
  • Suçsuz ve günahsız bir kişiyi öldürmek.[9]
  • Yetim malı yemek.[10]
  • Savaş meydanından (cihattan) kaçmak.[11]
  • Faiz.[12]
  • Büyücülük ve sihir[13]
  • Zina.[14]
  • Livata.
  • Tefhiz.
  • İstimna.
  • Kazf (Namuslu ve iffetli kadına zina iftirası atmak).[15]
  • Yalan.
  • Allah’a, Resulüne veya imamlara yalan isnatta bulunmak.
  • Töhmet.
  • Gıybet.
  • Farz olan Zekâtı vermemek.[16]
  • Şarap – içki - içmek.[17]
  • Namazı terk etmek.[18]
  • Ahdi bozmak.[19]
  • Sılayı rahimi kesmek.[20]
  • Hırsızlık.
  • Şahitlik yapılması vacip olan yerlerde şahitliği gizlemek, yapmamak.
  • Yalan ve haksız yere şahitlik yapmak.
  • Kumar.
  • Domuz eti, köpek eti veya şer’i hükümlerle kesilmeyen hayvanların etini yemek.
  • Ölçü ve tartıda (başkalarının hakkını eksik vermek) hile yapmak.
  • Dini vazifelerin yerine getirilmesi mümkün olmayan bir yere göç etmek.
  • Zalime, zulmünde yardım etmek.
  • Zalimin yardım ve desteğinden medet umma.
  • Kul hakkını ödememek.
  • İsraf ve Tebzir (savurganlık).
  • Emanete hıyanet etmek.
  • Söz taşımak, dedikoduculuk etmek.
  • Eğlence ve oyunlarla vakit geçirmek.
  • Haccı önemsememe ve hafife alma.
  • Küçük günahları işlemede ısrar etme
  • Haset.

Bunların arasında Allah’a şirk (ortak) koşmak, Allah’ın emirlerini inkâr etmek ve Evliyalarla düşmanlık yapmak büyük günahların en büyüklerindendir.

Küçük Günahın Büyük Günaha Dönüştüğü Durumlar

Bazı ayet ve hadislerden küçük günahın büyük günaha dönüştüğü sonucu elde edilmektedir:[21]

  1. Küçük günahta ısrar etmek: Küçük günahı tekrarlamak onu büyük günaha dönüştürür.[22] Kur’an-ı Kerim takvalılar hakkında şöyle buyurmaktadır: “Ve onlar, kötülük yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah'ı hatırlarlar ve günahları için af dilerler Allah'tan başka günahları kim bağışlar? ve (günah olduğunu) bildikleri hâlde yaptıklarında ısrar etmezler (ayak diretmezler).”[23] İmam Muhammed Bakır (a.s) bu ayetin tefsirinde şöyle buyurmaktadır: “Günahta ısrar etmek, kişinin günah işleyip de Allah’tan bağışlanma dilememesi ve tövbe etme düşüncesinde de olmaması demektir.”
  2. Günahı küçümsemek: Günahı küçük görmek de büyük günahlardan sayılmaktadır. İmam Hasan Askeri (a.s) şöyle buyurmaktadır: “İnsanın “keşke beni bu günahtan başkasıyla cezalandırmasalar” demesi; yani o günahı küçük sayması, bağışlanmayacak günahlardandır.”[24] Bu konuda İmam Ali de (a.s) şöyle buyurmaktadır: “Günahların en kötüsü sahibinin küçük saydığı (küçümsediği) günahtır.”[25]
  3. Günah halinde mutluluk duyulması: Günah işlerken lezzet almak ve mutluluk duymak (sevinmek), günahın büyük günaha dönüşmesine ve cezasının da artmasına neden olan sebeplerdendir. Müminlerin Emiri Ali (a.s) şöyle buyurmaktadır: “Her kim işlediği günahtan lezzet alırsa, Allah Teâlâ o lezzetin yerine ona zilleti tattırır.”[26] İmam Seccad’da (a.s) şöyle buyurmaktadır: “Günahlardan mutluluk duymaktan sakın, zira bu davranış günahı işlemekten daha büyük bir günahtır.”[27]
  4. İlahi mühlete mağrur olmak: Küçük günahı büyük günaha dönüştüren etkenlerden birisi de; günahkarın işlediği günaha karşılık Allah’ın hemen cezalandırmayıp mühlet vermesini, Allah’ın rızasına veya kendisinin Allah’ın mahbubu olduğuna yormasıdır.
  5. Günahı aleni ve açıktan işlemek: Günahı aşikâr edip insanlar önünde alenice yapmak da küçük günahı büyük günaha çeviren unsurlardandır.[28]
  6. Toplumdaki büyük şahsiyetlerin günahı: Toplum içinde büyük bir konum ve makama sahip olan şahsiyetlerin işlediği günahlarla, sıradan insanların işlediği günahlar bir değildir. Bu özellikteki kişilerin işlediği küçük günahlar büyük günah hükmünde değerlendirilebilir; zira onların günahlarının ferdi ve toplumsal boyut olmak üzere iki boyutu bulunmaktadır. Büyük ve makam sahibi şahsiyetlerin günah işlemesi, toplumsal boyutta halkın inhirafına ve dininin zayıflamasına zemine hazırlayabilir. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: “Âlimin bir tek günahı bağışlanmadan, cahil olan insanın yetmiş günahı bağışlanır.”[29] Allah Resulü de (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Ümmetimin havassı (özel kişileri) ıslah olmadığı müddetçe avam kişileri ıslah olmaz.” Bir kişi “Ey Allah’ın Resulu! Senin ümmetinin havassı (özel kişileri) kimlerdir?” diye sorunca Resulü Kibriya (s.a.a) şöyle cevap verdi: “Ümmetimin özel kişileri şu dört gruptur: Hakimler (idareciler), alimler, abidler ve tacirlerdir.”

Büyük Günahlardan Tövbe Etmek

Büyük günahlardan tövbe etmek diğer günahlardan tövbe etmek gibidir. Bazı günahların, zina gibi sadece hakkullah boyutu ve bazılarının ise hırsızlık gibi hem hakkullah ve hem de kul hakkı yönü vardır. Hakkullahla ilgili günahlara tövbe etme şekli; nedamet ve pişmanlık, günahı ebediyen terk etmeye azmetmek ve yapmadığı farz amellerini (kılmadığı namazları ve tutmadığı oruçları…) kaza etmektir. Kul hakkında ise nedamet ve pişmanlığın yanı sıra insanların haklarını (eğer haklarından vazgeçmemiş ve helal etmemişlerse) kendilerine geri döndürmektir.

Eğer bir insan tövbe etmeden, günahlarını telafi etmeden dünyadan göçerse ve dünyanın sıkıntı ve zorlukları hakkullahın bağışlanmasına neden olmazsa, azaba müstahaktır ve Allah’ın ilahi fazlına nail olmazsa günahlarının cezasını görecektir. Allah’ın ilahi fazlından birisi evliyaların şefaatidir. Bir hadiste Allah Resulü (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Ben şefaatimi kıyamet günü ümmetimden büyük günah işleyenler için ayırdım…”[30]

Büyük Günah İşleyenler: Kâfir mi yoksa Fasık mı?

Hariciler büyük günah işleyenleri kafir bilmekteydiler ve bundan dolayı da Sıffin savaşında hekemiyeti kabul eden Allah Resulünün vasisi İmam Ali’yi (a.s) kafir bilerek şehit etmişlerdir. Ehlisünnetten Mutezililer ise, büyük günahlara mürtekip olmayı imandan çıkma sebebi kabul etmişler ve büyük günah işleyeni de kafir değil de fasık bilmişlerdir. (Mutezile (Usul-u Mezheb)) Eşaire’nin inancına göre ise şöyledir: Büyük günah işleyen bir kimseye mümin değildir diyemeyiz ve usulen onlar için bir vazife tayin edilmesi insanın sorumluluğu dışındadır ve onu Allah’a bırakmak gerekir.[31] Şia’nın görüşüne göre mümin birisinin büyük günah işlemesi durumunda imanının aslı yok olmaz ve fasık mümin sayılır.

Büyük Günahların Fıkhi Etkileri

Büyük günahlardan birine dahi mürtekip olunması durumunda, (eğer tövbe etmez ve günahını telafi etmezse ve tövbesi de diğerleri için sabit olmazsa) şahıs fasık sayılır ve fıkhı adalet hükmü artık onda cari olmaz; yani namazda ona iktida edilmesi (arkasında namaz kılmak) caiz değildir ve şahitliği de kabul edilmez.

Zina, kazf (namuslu ve iffetli kadına zina iftirası atmak), içki içmek gibi büyük günahlardan bazılarına had hükmü ve geriye kalanına ise tazir uygulanır.[32]

Dış Bağlantılar

Referanslar

  • Günah Şinasi, Muhsin Kıraati, İntişaratı Dershayi Ez Kur’an.
  • Keyferi Günah ve Asar ve Avakıbı Haternakı An, Seyyid Haşim Resuli Mehallati, Bustanı Kitap.
  • Günahanı Kebire, Ayetullah Seyyid Abdulhüseyin Destgayb, Defteri İntişarati İslami.

Kaynakça

  1. Günahanı Kebire, c. 1, s. 11.
  2. Günahanı Kebire, c. 1, s. 27.
  3. Şüphesiz, Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; ama ondan başka günahı, dilediği kimse için bağışlar. Kim Allah'a ortak koşarsa, gerçekten yalan uydurarak büyük bir günah işlemiştir. (Nisa Suresi, 48).
  4. Seyyid Ruhullah Humeyni, Tercümeyi Tahriru’l Vesile, c. 1, Cemaat imamının şartları.
  5. Allah Teala şöyle buyurmaktadır: “Kim Allah'a ortak koşarsa, hiç şüphesiz Allah ona cenneti haram kılmıştır, onun barınağı ateştir ve zalimler için hiçbir yardımcı da yoktur.” (Maide Suresi; 72)
  6. Yusuf Suresi; 87.
  7. A’raf Suresi; 99.
  8. Meryem Suresi; 32.
  9. Nisa Suresi; 93.
  10. Nisa Suresi; 10.
  11. Enfal Suresi; 16.
  12. Bakara Suresi; 275.
  13. Bakara Suresi; 103.
  14. Furkan Suresi; 68.
  15. Nur Suresi; 23.
  16. Bakara Suresi; 283.
  17. Maide Suresi; 90.
  18. Biharu’l Envar, c. 47, s. 17.
  19. Ra’d Suresi; 25.
  20. Ra’d Suresi; 25.
  21. Günah Şinasi.
  22. İmam Sadık (a.s): Hiçbir günah ısrar edildiğinde küçük değildir.
  23. Al-i İmran Suresi; 135.
  24. Biharu’l Envar, c. 50, s. 250.
  25. Kelimetu’t Takva, c. 2, s. 294.
  26. Uyunu’l Hikem ve’l Mevaiz, s. 436.
  27. Biharu’l Envar, c. 75, s. 159.
  28. İmam Ali (a.s): Günahları aşikâr etmekten sakının, çünkü en ağır günah budur. Uyunu’l Hikem ve’l Mevaiz, s. 95.
  29. Biharu’l Envar, c. 75, s. 193.
  30. Men La Yahzuru’l Fakih, c. 3, s. 574.
  31. Tarihi İlmi Kelam ve Mezahibi İslami, c. 2, s. 475.
  32. Cevahiru’l Kelam, c. 41, s. 448.

Bibliyografi

  • Kur’an-ı Kerim.
  • Porseman Sitesi
  • Seyyid Abdulhüseyin Destgayb, Günahanı Kebire, Defteri İntişaratı İslami.
  • Biharu’l Envar, Allame Meclisi, Muhammed Bakır, Daru’l Kutubu’l İslamiyye, Tahran.
  • Uyunu’l Hikem ve’l Mevaiz, Leysi Vasiti, Ali b. Muhammed, İntişaratı Daru’l Hadis.
  • Günah Şinasi, Muhsin Kıraati, İntişaratı Dershayi Ez Kur’an,
  • Cevahiru’l Kelam, Muhammed Hasan Necefi, Daru İhyau’t Turas, Beyrut.
  • Velvi, Ali Muhammed, Tarihi İlmi Kelam ve Mezahibi İslami, Müessesei İntişaratı Bi’se, Tahran.