Öncelik: aa, kalite: c
linksiz
kategorisiz
navbox'siz
yönlendirmesiz
kaynaksız

Füru-u Din

WikiShia sitesinden
(Furuu din sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Füru-u Din

Namaz

Farz: Günlük Namazlar • Cuma Namazı • Bayram Namazı • Ayat Namazı • Meyyit Namazı

Müstahap: Gece Namazı • Gufeyle Namazı • Cafer-i Tayyar Namazı • Cemaat Namazı • Zilhicce Ayı Namazı • İmam Mehdi’nin Namazı • Şükür Namazı • Nafile Namazlar


Diğer İbadetler
Oruç • Humus • Zekât • Hac • Cihad • Emr-i Bi'l Ma'rûf Ve Nehy-i Anil Münker • Tevella • Teberra • Fitre Zekatı


Taharet Hükümleri


Abdest • Gusül • Meyyit Guslü • Müstahap Gusüller • Teyemmüm • Necaset • Mutahhirat • Cebire • İstibra


Medeni Hükümler
Vekalet • Vasiyet • Zemanet • Kefalet • İrs


Aile Hükümleri
Evlilik • Muta Nikâhı • Çok Eşlilik • Mehir • Emzirmek • Cinsel İlişki • İstimta • Nüşuz • Boşanma • Cenabet


Yasama Hükümleri
Kazavet • Diyat • Hudud • Kısas


İktisadi Hükümler
Alış Veriş (Bey') • İcare • Borç • Faiz • İstitaet


Diğer Hükümler
Sadaka • Adak • Taklid • Yiyecek ve İçecekler • Vakıf


İlgili Konular
Bulüğ • Fıkıh • Fetva • Ameli Hükümler • Tavzihu'l Mesail
Vacip • Haram • Müstahab • Mubah • Mekruh

Füru-u Din (Arapça: فروع الدين), usul-i dinin mukabilinde yer alan İslam’ın ameli hükümleri anlamına gelen fıkhi ve kelami bir terimdir. Ehlisünnette İslam’ın şartları olarak geçen füruu dinden bazıları şunlardan ibarettir: “namaz, oruç, zekât, hums, hac, cihat, tevella, teberra.”

Dinin Öğretim Kısımları

Meşhur ve rayiç bölümlemeye göre, İslam ulemaları bazı rivayetlerden esinlenerek[1] İslam öğretilerini üç bölüme ayırmışlardır:

  1. Akaid: temel düşünsel ve fikirsel inançlar (usul-i din veya akaid). Bunlardan en temel olanı tevhittir.
  2. Ahlak: ahlak ve etik kuralları. Onlardan bazıları şunlardan ibarettir: adalet, iffet ve şecaat.
  3. Ahkâm: ameli ve ibadi emirlerdir. Bunlardan en önemlileri füruu dinden sayılmaktadır. Ameli ve pratik emirler adap, ibadet ve hükümleri kapsamaktadır.

Akaid konuları kelam biliminde, ahkâm konuları fıkıh biliminde, ahlak konuları ise ahlak biliminde ele alınmaktadır.[2]

Sınıflandırma ve Bölümlenmenin Menşei

Usul-i din ve füruu din tabirleri, oldukça ünlü olmalarına ve İslam düşünce tarihinde seçkin bir rol ifade etmelerine rağmen Kur’an’da, Şia ve Ehli sünnet hadislerinde usul-i din ve füruu din adında dini bir sınıflandırma ve bölümleme yoktur. Bu da bu iki ifadenin “kelami” bir terim olduğu ve mütekellimler tarafından üretildiğini ortaya koymaktadır.

Bilinmelidir ki hadislerde İslam’ın tümel ve tikel ilkelere sahip bir din olduğuna işaret edilmiştir, ancak şu anda ünlü olan bu terimlerden farklılıklar arz etmektedir.

Örneğin, bir hadiste İmam Cafer Sadık’a (aleyhi selam) “temeller” nelerdir? Herkesin bilmesi gereken mevzu ve konular nelerdir? Hiç kimsenin görmezlikten gelemeyeceği ve kusurda bulunmayacağı, kusurda bulundukları takdirde dinlerini fesada uğratacakları ve amellerinin Allah tarafından kabul olunmayacağı ve tersi durumunda, yani her kim bu temel konuları tanır ve bunları yerine getirirse dinlerini düzeltir ve yaptıkları ameller kabul olunur?” İmam Cafer Sadık Efendimiz (a.s) şöyle yanıt vermiştir: “Tevhit ve peygamberin nübüvvetine tanıklık, Allah’tan gelen her şeyi ikrar, zekât ve velayet.”[3]

Kısacası her ne kadar usul ve füruu din fiili bir şekilde ayet ve rivayetlerde zikredilmese de kelamcılar ve bazı fakihler, ayet ve rivayetlerde yaptıkları araştırmalar sonucunda usul-i din ve füruu din konularını İslam’dan istihraç etmiş ve insanlara öğretmişlerdir.[4]

Füru-u Din

Meşhur olan füru-u din şunlardan ibarettir:

  1. Namaz
  2. Oruç
  3. Hac
  4. Zekât
  5. Hums
  6. Cihat
  7. Emri Bil Maruf (iyiliği emretmek)
  8. Nehyi ani’l münker (kötülükten sakındırmak)
  9. Tevella
  10. Teberra

Bu on hususa, Kur’an ve hadislerde daha çok önem verildiğinden ve çokça dillendirildiğinden adları anılmaktadır, yoksa füruu din bu on maddeyle sınırlı değildir. Evlilik, alış veriş, kısas, diyat… gibi İslam’ın emrettiği daha bir çok ahkam konuları da füruu dindendir.

Füruu dinin bazıları insanın Allah’la olan ilişkilerini kanun ve ahkâm kalıbında beyan etmekte ve insanın yapması gereken görevlerini önüne sermektedir; namaz, oruç, hac gibi görevler gibi. Bazıları ise insanların birbirleriyle olan ilişkilerini ve insani ilişkilerini ortaya sermektedir. Örneğin hums, emri bil maruf, cihat gibi.[5]

Füru-u Dine Amel

Füruu din, usul-i dinin mukabilindedir ve az veya çok olmalarının İslam dinine bir zararı yoktur. Onları yerine getirmemek –kalbi inkâr olmazsa- insanın fasık olmasına neden olur (kalbi inkâr olursa kâfir olunur), ancak–usul-i dinde olduğu gibi- füruu dine bağlılık da vaciptir.[6] Buna karşın, usul-i din, İslam’ın temelini teşkil eden inançlar bütünüdür. Usul-i din olmadan Müslümanlık söz konusu olmaz ve onlardan her birinin (tevhit, nübüvvet, adl, mead, imamet) inkârı, kâfirliğe ve küfre neden olur. Müslümanlar İslam’ın hükümlerini yerine getirmekte aynı değillerdir; bazıları oldukça inançlıdırlar ve tüm ahkâm konularını yerine getirmeye çalışırlar, bazıları ise İslam’ın ahkâm konularına daha az amel etmektedirler.

İslam dininde ergenlik çağına ulaşmış mükellef kişi, füru-u dinde ya içtihat derecesine ulaşmalı ve tıpkı kendi fetvaları esasına göre amel etmeli veya ihtiyat edebilecek seviyeye gelmişse ihtiyat etmelidir yoksa bir müçtehidi taklit ederek onun füruu dindeki görüşlerine uymalıdır.[7]

Füruu Dinin İstihraç Yöntemi

Fıkıh ve usul bilimleri, İslami bilimlerdendir ve füruu din çerçevesinde insanların sorularına yanıt vermekte ve insanın vazifelerini tayin etmektedir.[8] Şia fakihleri bu bilimlerden füruu dini, dini metinlerden istihraç ederek istinbat etmekte ve şeriatın ameli hükümlerini elde etmektedirler.

Füruu Dinin İstinbat Kaynakları

Fakih ve müçtehitlerin İslam’ın ameli hükümlerini istihraç ederek istinbat ettikleri kaynaklar: Kitap (Kur’an), sünnet, icma ve akıldır.[9]

Usul-i Din ve Füru-u Din Arasındaki Farklar

Usul-i din ve füru-u din arasındaki farklar şunlardan ibarettir:

  1. Usul-i din, inanç ve iman konularını ele almaktadır, ama füruu din, insanın amel ve yaptıklarına bakmaktadır.[10]
  2. Usul-i din kesin ve tam bir bilgiye ihtiyaç duyar, dolayısıyla taklidi kabul etmez, ama füruu din tebliğ ve açıklamaya ihtiyaç duyar. Akıl hükümleri onun için kifayet etmez ve yeterli değildir. Dolayısıyla taklit ve uymayı gerektirir.[11]
  3. Usul-i din, rivayet argümanlarındanlar ve vasfedilebilirler, ancak füruu din, inşa-i, emir, nehiy ve emirler mecmuasıdır.[12]
  4. Usul-i dinde fikir ayrıklıkları ve anlaşmazlıklar yoktur, ancak bazen füruu dinde fikir ayrılıkları vardır. Bunun nedeni usul-i dinde zanna amel etmek doğru değildir, ancak füruu dinde bazen muteber zanna uymak amelin menşei olabilmektedir.[13]
  5. Füruu dinde nesh söz konusu olabilmektedir, ancak usul-i dinde asla nesh söz konusu olmaz.[14]
  6. Şia âlimleri usul-i dini beş asla bölmüşlerdir, ancak füruu dini sekiz veya ona ayırmışlardır.[15] Bazen de usulün mukabilinde olan ve ameli hükümlerden sayılan her şeyi füruu dinden saymışlardır.[16]

Kaynakça

  1. قال النبی (ص): إنَّمَا العِلْمُ ثَلاَثَةٌ: آيَةٌ مُحْكَمَةٌ، أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ، أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ؛ وَمَا خَلاَهُنَّ فَهُوَ فَضْلٌ. Usul-i kafi, c. 1, s. 32, hadis: 1.
  2. Murtaza Mutahhari, Aşinayi ba ulumu İslami, c. 2, s. 15, 16.
  3. Kuleyni, Kafi, c. 2, s. 21.
  4. Dairetu’l Maarif Bozorg İslami, usul-i din maddesi.
  5. Dairetu’l Maarif Teşeyyü, c. 2, s. 152.
  6. Ferheng Maarif İslami, c. 3, s. 442.
  7. Fellahzade, Muhammed Hüseyin, Amuzeş Fıkıh, s. 27.
  8. Aşinayi ba ulumu İslami, S. 13, 15; Menahicu’l Usul ila ilmi’l-Usul, c. 1, s. 45, 54.
  9. Aslu’ş-Şia ve Usulu-ha, s. 114, 115.
  10. Amuzeş din, s. 10, 18.
  11. El-Mizan, c. 13, s. 58, 59.
  12. Kifayetü’l-Usul, s. 34, 41.
  13. Şeriat der Ayine-i Marifet, s. 360, 366.
  14. Keşşaf Istılahat el-Funun, c. 1, s. 760.
  15. Mecmua Asar, c. 17, s. 220.
  16. Maarif ve Maarif, c. 4, s. 1715.

Bibliyografi

  • Murtaza Mutahhari, Aşinayi ba ulumu İslami, c. 2, intişar sadra, ş. 1373.
  • Fellahzade, Muhammed Hüseyin, Amuzeş Fıkıh, intişar el-hadi, yirmi üçüncü baskı, ş. 1384.