Batha Vadisi

WikiShia sitesinden
(Betha (Vadi) sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Batha Vadisi; İslam’dan önce Kureyş kabilesinin bir kısmının yaşadığı bölgenin ismidir. Allah Resulü (s.a.a) bu mıntıkada büyümüş ve Cebrail (a.s) de ilk kez burada ona nazil olmuştur. Peygamber (s.a.a) Gazve ve Hac dönüşlerinde defalarca Batha bölgesinde namaz kılmıştır. Mekke'nin fethinde de çadırını bu nahiyede açmıştır.

Batha’nın Anlamı

Batha kelimesi sözlükte (iki dağ arasındaki) derin dere, suyun yayılarak aktığı kumlu, çakıllı ve geniş tabanlı dere manalarına gelmektedir.[1] Batha şehri, Batha vadisi, Batha bölgesi ve Batha adası gibi birkaç bölge bu isimle adlandırılmıştır.

Coğrafi Konumu

Mevcut kaynaklarda Ebtah, Hayfu Beni Kinane ve Muhassab olarak bilinen Batha vadisi Mekke’ye bir fersah uzaklıktadır. Mekke ve Mina arasında yer alan bu vadi bir taraftan Ayre dağına diğer taraftan da Hacun dağına kadar uzanmaktadır. Batha adı da zemininin kumlu çakıl taşlarıyla kaplı olmasından dolayı verilmiştir.[2] Ezraki Hz. İbrahim’in (a.s) bu bölgede bulunduğuna işaret etmiştir.[3]

Batha’da Yaşayan Kabileler

İslam’dan önce Kureyş kabilesinin bir kısmı burada yaşamış ve bundan dolayı “Kureyş-i Batha” olarak bilinmişlerdir. Bu bölgede Adiy, Cume’, Teym, Sehm, Mahzum, Esed, Zuhre, Abdumenaf, Abdu’d Dar, Abdu’l Uzza, Ümeyye ve Haşim boyları yaşamıştır.[4]

Peygamber (s.a.a) ve Batha

Allah Resulü (s.a.a) bu mıntıkada büyümüş[5] ve Cebrail (a.s) de ilk kez burada ona nazil olmuştur.[6] Peygamber (s.a.a) Gazve ve Hac dönüşlerinde defalarca Batha bölgesinde namaz kılmıştır.[7] Bu mıntıkada Havazin kabilesinin üstüne gitmiştir.[8] Mekke’nin fethedildiği gün de çadırını bu nahiyede açmıştır.[9] Ayrıca halife Mansur Abbasi’nin hicri kameri 158. yılının Zilhicce ayında hac amellerini yerine getirdiği sırada Batha’da öldüğü zikredilmiştir.[10]

Kureyşliler'in Gezinti Yeri

Bölgenin güzel ve yeşil bostanları; hoş su ve havası Batha’yı Kureyşliler'in gezinti yeri yapmıştı. Haşim b. Abdumenaf eliyle kazılan Bezzar kuyusu ve aynı şekilde Abduşems b. Abdumenaf eliyle açılan Hum ve Tuva kuyusu gibi çok sayıda su kuyularının varlığı Batha’yı bayındır etmekle kalmayıp Hac mevsiminde hacıların refah ve asayişini sağlamıştır.[11]

Diğer Bölgeler

Batha Vadisi

Ana madde: Ebtah

Ebtah (Muhassab); Mekke ve Mina arasında yer alan Medine yolu üzerinde bulunan nahiyenin ismidir. İslami rivayetlere göre Hz. Adem (a.s) Cebrail’in (a.s) emriyle bu mekanda Şeytan’ı küçük taşla vurmuştur. Peygamberin (s.a.a) ceddi Abdulmuttalib’e de Ebu’l Batha ve Seyyidu’l Batha denmesinin nedeni onun Kussa ve Bettah’a müntesip olmasındandır.

Batha Şehri

Ana madde: Batha

Mağrib-i Evsat (Orta Mağrib; Cezayir) bölgesi şehirlerinden olan Batha şehri, Muvahhidler halifesi Abdu’l Mümin döneminde geliştirilerek tarım alanında en önemli şehirlerden biri haline getirilmiştir. Bu şehirden günümüzde sadece viraneler geriye kalmıştır.

Batha Bölgesi

Batha bölgesi; Müslümanlar ile Hosro Perviz’in ordusu arasında meydana gelen Zukar savaşının yapıldığı Zukar yakınlarındaki bölgedir. Yevmu’l Batha olarak da bilinen bu savaşta Müslümanlar galip gelmişlerdir.[12]

Batha İbn Ezher

Batha ibn Ezher; Peygamberi Ekrem’in (s.a.a) gazvelerin birinde orada namaz kıldığı Medine yakınlarındaki bölgenin ismidir. Daha sonra Allah Resulünün (s.a.a) namaz kıldığı yerde mescit yapılmıştır.[13]

Batha Adası

Batha adası; Dicle ve Fırat[14] nehrinin arasında bulunan yerdir.

Batha-u Zi’lkar

Zi kar’da bulunan bir bölgeye de Batha denmektedir.[15] Arapların önemli günlerinden sayılan Yevmu’l Batha,[16] Kisra ve Bekr b. Beni Vail kabilelerinin savaştığı Zi kar’a bağlıdır.[17]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. Yakut, c. 1, s. 662.
  2. Ezraki, c. 2, s. 128 – 129; İbn Esir, c. 2, s. 11; Ebu’l Fida, s. 80 – 81; İbn Kesir, c. 5, s. 168 ve 204.
  3. c. 1, s. 34.
  4. Demeşki, s. 427; Abdu’l Mümin, c. 1, s. 203; İbn Abdu’l Mun’im, s. 7.
  5. İbn sa’d, c. 1, s. 76.
  6. Taberi, c. 2, s. 305.
  7. İbn Kesir, c. 5, s. 149.
  8. İbn Sa’d, c. 2 (1), s. 111 - 112.
  9. Ezraki, c. 2, s. 130.
  10. Mes’udi, c. 6, s. 157.
  11. Ezraki, c. 2, s. 176 ve 224; İbn Abdu’l Mun’im, s. 221; Ali, c. 4, s. 65.
  12. Taberi, c. 2, s. 193 ve 212; Yakut, c. 1, s. 662.
  13. Taberi, c. 2, s. 405 ve c. 7, s. 584; Yakut, c. 1, s. 662.
  14. İbn Kuteybe, c. 1, s. 198.
  15. El-Gadir, Allame Emini, c. 1, 477.
  16. Es-Sahih mine’s Sireti’n Nebiyyi’l A’zam, Murtaza el-Amuli, c.31, s. 332.
  17. El-Gadir, c. 2, s. 148.

Bibliyografi

  • İbn Esir, el-Kamil.
  • İbn Sa’d, Muhammed, et-Tabakatu’l Kebir, tahkik: Zakhaev, Liden, 322 – 325.
  • İbn Abdu’l Mun’im Himyeri, Muhammed, er-Rovzu’l Muattar, tahkik: İhsan Abbas, Beyrut, 975.
  • İbn Kuteybe, Abdullah, Uyunu’l Ahbar, Beyrut, 343 / 925.
  • İbn Kesir, İsmail, el-Bidaye ve’n Nihaye, Beyrut, 405 / 985.
  • Ebu’l Fida, Takvimu’l Buldan, Reinaud, Paris, 840.
  • Ezraki, Muhammed, Ahbaru Mekke, tahkik: Rüştü Salih Mulhis, Mekke, 352 – 357.
  • Beyzak, Ali, Ahbaru’l Mehdi İbn Tumert ve İbtidai Devleti’l Muvahhidin, tahkik: Levi Provençal, Paris, 928.
  • Taberi, Muhammed b. Cerir, Tarihu’l Umem ve’l Muluk, Tarihu’t Taberi, tahkik: Muhammed Ebulfazl İbrahim, Beyrut, Revaiu’t Turas.
  • Mustevfi, Hamdullah, Nuzhetu’l-Kulub, tahkik: G.LeStrange, Liden, 321 / 903.
  • Yakut Hamevi, Mucemu’l Buldan.