Abdulazim Hasani

WikiShia sitesinden
(Abdülazim Hasani sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Şah Abdülazim Hasani (a.s)
Example alt text
İsmi Abdülazim Hasani
Künyeleri Ebu’l Kasım, Ebu’l Fetih
Lakapları Seyyidu’l Kerim, Şah Abdülazim
Doğum Tarihi h. 173, 4 Rebiülevvel
Doğum Yeri Medine
Ölüm Tarihi h. 252, 15 Şevval
Baba Adı Abdullah
Anne Adı Fatıma
Ömrü 79 yıl
Türbesi Rey (Tahran), İran
Şia
Şia.jpg
Usul-u Din (İnançlar)
Temel İnançlar Tevhid • Nübüvvet • Mead • Adalet • İmamet
Başka İnançlar İsmet • Velayet • Mehdiyet: Gaybet (Küçük Gaybet, Büyük Gaybet), İntizar، Zuhur, Ric'at ve Beda
Füruu Din (Amali İbadetler)
İbadet Hükümleri Namaz • Oruç • Hums • Zekat • Hac • Cihad •
Gayri İbadi Hükümler Emr-i Bil Maruf • Nehy-i Anil Münker • Tevella • Teberra
İçtihat Kaynakları Kitap (Kur'an) • Sünnet (Peygamber ve İmamların Rivayetleri) • Akıl • İcma
Ahlak
Faziletler Af • Cömertlik • Yardımlaşma •
Çirkinlikler Kibir • Ucb • Gurur • Haset
Kaynaklar İmam Ali'nin İmam Hasan'a Mektubu • Nehcü'l Belaga • Sahife-i Seccadiye •
Tartışmalı Konular
Peygamberin Halifesi • Şefaat • Tevessül • Takiye • Matem • Muta • Sahabenin Adaleti
Karakterler
Şia İmamları İmam Ali (a.s) • İmam Hasan (a.s) • İmam Hüseyin (a.s) • İmam Seccad (a.s) • İmam Bakır (a.s) • İmam Sadık (a.s) • İmam Kazım (a.s) • İmam Rıza (a.s) • İmam Cevad (a.s) • İmam Hadi (a.s) • İmam Askeri (a.s) • İmam Mehdi (a.s)
Sahabe

Hamza • Cafer b. Ebu Talib • Salmanı Farisi • Mikdat b. Esved • Ebu Zer Gaffari • Ammar Yasir • Malik Eşter • Muhammed b. Ebu Bekir • Akil • Osman b. Hanif • Ebu Eyyup Ensari • Cabir b. Abdullah Ensari • İbn Abbas • Abdullah b. Cafer • Huzeyme b. Sabit • Bilal • Yasir

Kadınlar:

Hatice • Fatıma (s.a) • Zeyneb • Ümmü Gülsüm Bint Ali • Esma Bint Ümeys • Ümmü Eymen  • Ümmü Seleme
 • Usulcular • Şairler •  •  •  •  •
Mekke-i Mükerreme ve Mescid-i Haram • Medine-i Münevvere، Mescid-i Nebi ve Baki • Beytü'l Mukaddes ve Mescid-i Aksa • Necef-i Eşref، İmam Ali Türbesi ve Kufe Mescidi • Kerbela-ı Mualla ve İmam Hüseyin Türbesi • Kazımeyn ve Kazımeyn Türbesi • Samarra ve Askereyn Türbesi • Meşhed-i Mukaddes ve İmam Rıza Türbesi • Şam ve Zeynep Türbesi • Kum ve Fatıma Masume Türbesi  • Şiraz ve Şah Çırağ • Rey ve Şah Abdu'l Azim
Dini Bayramlar
Fıtır Bayramı • Kurban Bayramı • Gadir Bayramı • Mebes Bayramı • Peygamberin Doğumu • İmamların Doğumu
Matemler
Fatıma Günleri • Muharrem (Muharrem Matemi, Tasua, Aşura ve Erbain)
Mübahele Olayı • Gadir-i Hum • Beni Saide Sakifesi • Fedek • Fatıma Evi Olayı • Cemel Savaşı • Sıffin Savaşı • Nehrevan Savaşı • Kerbela Vakıası • Sekaleyn Hadisi • Ehli Kisa • Tathir Ayeti • Şia Katliamları

Kur'an • Nehcü'l Belaga • Sahife-i Seccadiye
Kutub-u Erbaa: İstibsar • Kafi • Tehzibu'l Ahkam • Men La Yahduruhu'l Fakih

Fatıma Mushafı • Hz. Ali Mushafı • Esrarı Al-i Muhammed • Vesailu'ş Şia • Biharu'l Envar • el-Gadir • Mefatihu'l Cenan • Mecmeu'l Beyan • El-Mizan Tefsiri •
Şia Fırkaları
On iki İmam (İsna Aşeri) • İsmailiye • Zeydiye • Keysaniye
  • “Düşmanlıkta aşırı giden günah işler, ondan geri kalan zulme uğrar, (delilsiz) çekişen ve düşmanlık eden ise takvalı olamaz.”
  • “Allah'ın mükafatını elde etmek için, zenginin fakire gösterdiği tevazu ne kadar da güzeldir. Bundan daha güzeli ise, fakirlerin Allah'a dayanarak zenginlere karşı alçalmamalarıdır.”
İmam Ali (a.s), Nur’us-Sakaleyn, 2/139/37 ve Nehсü'l Belâga, Hikmetli Sözler: 406.

Abdülazim Hasani (Arapça: عبد العظيم الحسني) diye ünlü olan ve Farsça’da kendisine “Seyyidu’l Kerim” ve “Şah Abdülazim” diye hitap edilen Abdülazim b. Abdullah b. Ali b. Hasan b. Zeyd b. Hasan b. Ali b. Ebu Talib’in (a.s), künyesi Ebu’l Kasım ve Ebu’l Fetih’dir. İmam Hasan’ın (a.s) soyundan gelen Hasani seyitlerin ünlülerinden ve bilginlerindendir. Nesebi dört vasıta ile İmam Hasan’a (a.s) ulaşan, hadis rivayet edenlerden birisidir. Kendisi ikinci ve üçüncü asırda yaşamıştır. Takvalı, emanete riayeti ile ünlü, sözlerinde sadık, dini konularda âlim, Şia mektebinin Usul-u dinine bağlı ve çok sayıda hadise vâkıf bir şahsiyetti. Şeyh Saduk, onun naklettiği hadisleri “Camiu’l Ahbar-i Abdülazim” adıyla bir araya getirmiştir.

Abdülazim Hasani, İmam Rıza (a.s) ve İmam Cevad’ı (a.s) görmüş, İmam Hadi’ye (a.s) inancını arz etmiş ve onun zamanında vefat etmiştir. Türbesi Rey (bugünkü Tahran) şehrindedir. Bazı hadislerde kabrinin ziyaret edilme sevabının Hz. Hüseyin b. Ali’nin (a.s) kabrinin ziyaret edilme sevabına eşdeğerde olduğu söylenmiştir.

Doğum ve Nesebi

Abdülazim Hasani, hicretin 173. yılında Rebiülahir ayının 4’ünde Perşembe günü Medine’de (doğum yeri hakkında ihtilaf bulunmaktadır) Harun Reşit döneminde dünyaya geldi.[1] Babası Abdullah b. Ali Kafe, annesi “Hayfa” diye bilinen İsmail b. İbrahim’in kızıdır.[2] Nesebi İmam Hasan'a (a.s) ulaşmaktadır. Şia rical âlimlerinden Neccaşi şöyle demektedir: Vefatından sonra gusül verildiği sırasında, elbisesinde bir yama bulunmuş ve nesebi onda şu şekilde yazılmıştır: Ben, Abdullah oğlu, Ali oğlu, Hasan oğlu, Zeyd oğlu, Hasan b. Ali b. Ebu Talib’in oğlu Ebu’l Kasım’ım.[3] Muhakkik Mir Damad ise onun hakkında şöyle yazmaktadır: O’nun (Abdülazim) nesebi ve şerafeti, herkese açık ve aşikârdır.[4]

Eşi ve Çocukları

Abdülazim Hasani’nin (a.s) eşi, künyesi Ebu Muhammed olan amcası Kasım b. Hasan Emir’in kızı Hatice’dir. Kendisinden Muhammed ve Ümmü Seleme adlarında iki çocuğu dünyaya gelmiştir.[5] Şeyh Abbas Kummi, çocuklarından birinin hakkında şöyle yazmaktadır: Muhammed, züht ve ibadetiyle ünlenmiş değerli bir şahsiyetti.[6]

Bir Kaç İmamla Refakat ve Görüşmesi

Ağa Bozorg Tahrani şöyle nakletmektedir: Abdülazim Hasani, İmam Rıza (a.s) ve İmam Cevad’ı (a.s) görmüş, İmam Hadi’ye (a.s) inancını arz etmiş ve onun zamanında vefat etmiştir.[7] Ancak Ayetullah Hoyi, İmam Rıza (a.s) ile aynı asırda yaşadığını kabul etmemekte ve bu görüşü reddetmektedir.[8] Şeyh Tusi kendi rical kitabında, Şah Abdülazim’i İmam Hasan Askeri’nin (a.s) ashabından saymıştır.[9] Azizullah Atarüdi ise Abdülazim Hasani’nin (a.s) hâletine bakıldığında ve naklettiği hadislere göz atıldığında onun İmam Kazım (a.s), İmam Rıza (a.s), İmam Cevad (a.s) ve İmam Hadi’yi (a.s) müşahede ettiğinin anlaşıldığını tasrih etmektedir.[10]

Yaşadığı Dönem

Abdülazim Hasani’nin yaşadığı dönem, Şiaların Abbasiler tarafından baskı ve zulme uğradıkları döneme denk gelmektedir, kendisi ve ataları yıllarca takip altında tutulmuştur. Medine, Bağdat ve Samerra’da yaşadığı dönemlerde takiye yaparak, inanç ve meramını gizleme yöntemine vâkıf olmasına rağmen Abbasi halifelerinden Mütevekkil ve Mu'tazz’ın gazabına uğramıştır.[11]

Rey Şehrine Hicret

Tarihî kayıtların naklettiğine göre Abdülazim, Abbasi halifesi Mu'tazz zamanında, zulüm, eziyet ve ölüm korkusundan dolayı İmam Hadi’nin (a.s) emri ile Samarra şehrinden –Abbasilerin önemli üslerinden biri olan- Rey şehrine hicret etti. Bazılarının naklettiğine göre ise, Hz. Ali b. Musa er-Rıza’nın (a.s) kabrini ziyaret etmek maksadıyla Horasan’a hicret etmiş ve Rey şehrinde Hamza b. Musa b. Cafer’i (a.s) ziyaret etmek için durmuş ve orada gizlenerek kalmıştır.[12] Neccaşi şöyle demektedir: Ahmed b. Muhammed b. Halit Berki olayı şöyle rivayet etmektedir: Abdülazim, sultandan kaçtığı sırada, Rey şehrine geldi ve “Sikketü’l Mevali” denen yerde Şialardan birinin evinin mahzeninde kaldı. Kendisi o mahzende ibadetle meşgul olmaya başladı. Gündüzleri oruç tutmakta gecelerini ise ibadetle geçirmekteydi. Gizlice kaldığı yerden dışarı çıkar ve bir kabrin ziyaretine giderek şöyle derdi: Bu kabir Musa b. Cafer’in (a.s) oğullarından birinin kabridir. Devamlı o mahzende kalırdı ve Onun Rey’e geldiği haberi Al-i Muhammed’in Şialarına bir bir ulaşmaya başladı ve sonunda Şiaların çoğu onunla tanışmış oldu.[13]

Abdülazim’in Ölümü ve Niteliği

Söylendiğine göre Abdülazim Hasani’nin (a.s) vefatı, hicretin 252. yılı Şevval ayının 15’inde, İmam Hadi’nin (a.s) zamanında gerçekleşmiştir.[14] Abdülazim Hasani’nin nasıl vefat ettiği hakkında iki görüş vardır. Bunlardan birisi doğal olarak öldüğü, diğeri ise şehit olduğuna dair rivayettir. Necaşi şöyle nakletmektedir: Abdülazim hastalanarak dünyadan göçtü.[15] Şeyh Tusi de şöyle demektedir: Abdülazim Rey şehrinde öldü ve kabri oradadır.[16] Buna karşın, Abdülazim Hasani’nin diri diri toprağa gömülerek şehit edildiğine dair bir rivayet de vardır. Fahruddin Türeyhi şöyle yazmaktadır: Ebu Talip evlatlarından Rey şehrinde diri diri toprağa gömülen kişi Abdülazim Hasani’dir.[17] Vaiz Kocuri bu konu hakkında şöyle demektedir: Nesep ve rical kitaplarında Hz. Abdülazim hakkında araştırmalar yaptım ve onun şehit olduğunu ortaya koyan sahih ve güvenilir bir haber bulamadım.[18]

Abdülazim’in Defni ve Ziyaret Edilme Sevabı

Hz. Abdülazim Hasani'nin Türbesi

Muhaddis Nuri’nin, Şialardan birinden naklettiğine göre; bu Şia, Hz. Resulü Ekrem’i (s.a.a) rüyasında görmüş ve Efendimiz kendisine şöyle buyurmuştur: Yarın evlatlarımdan birisi Abdülcabbar b. Abdülvahhab Razi’nin evinde elma bahçesinde teşyi edilerek defnedilecek. Orada defnedilmeleri için kendisi o bahçeyi satın almış ve Abdülazim ve öteki Şialara vakfetmiştir.[19] Bundan dolayı, Abdülazim’in türbesi “Mescid-i Şecere” veya “Ağaca Yakın Mezar” şeklinde ünlenmiştir.[20] Şeyh Saduk, Abdülazim Hasani’nin (a.s) kabrini ziyaret etme babında şöyle bir rivayet nakletmektedir: Rey şehrinden birisi İmam Ali Naki’nin (a.s) yanına giderek şöyle der: Hz. Seyyidu’ş-Şüheda’nın (Hz. Hüseyin) ziyaretine müşerref oldum. İmam şöyle buyurur: Sizin yanınızda olan Abdülazim’in kabrini ziyaret etmiş olsaydın, Hüseyin b. Ali’nin (a.s) kabrini ziyaret etmiş kimse gibi olurdun.[21]

Fazilet ve Erdemleri

Allame Hilli, biyografisinde onu takvalı bir âlim olarak tanıtmıştır.[22] Muhaddis Nuri, Abdülazim Hasani’nin (a.s) fazileti hakkında Sahib b. İbad’ın risalesinden şöyle nakletmektedir: O, takvalı, günahlardan sakınan, emanete riayet eden, sözünde sadık, dinde âlim, tevhit ve adalete inanan ve çok sayıda hadise vâkıf olan birisiydi.[23] Takva ve doğruluğu İmamların (a.s) nezdinde makamının yücelmesine sebep oldu.[24]

Masum İmamların Açıklamasında

İmam Hadi (a.s) Abdülazim’in Samarra’ya yaptığı seferinde onu tasdik ederek onaylamıştır. İmam Hadi (a.s) Abdülazim Hasani’ye şöyle hitap etmektedir: Ey Ebu’l Kasım! Gerçekten sen hak üzere bizim velimizsin… Sen, Allah’ın beğendiği dini bizden öğrendin… Allah seni sabit sözle dünya ve ahirette sabit kadem kılsın.[25] İmam Hadi (a.s) ile Şah Abdülazim (a.s) arasında geçen bu diyalog “hadis-i arz-ı din” diye meşhurdur.

İlmî Makamı

Ebu Turab Rüyani şöyle demektedir: Ebu Hammad Razi’den şöyle duydum: Samarra’da İmam Hadi’nin yanına gittim ve kendisine helal ve haram konularında bazı sorular yönelttim… Veda etme kastıyla kalktığımda Hz. İmam (a.s) şöyle buyurdu: "Helal, haram (teşhisi) konularında ve din işlerinde zorlandığın bir konu olursa, Abdülazim b. Abdullah Hasani’ye sor ve benim selamımı ona ilet." [26]

Abdülazim’in Rivayetleri

Hadis kitaplarında ve rivaî metinlerde Abdülazim Hasani’den (a.s) yüzün üzerinde hadis nakledilmiştir. Bu da onun ne kadar çok hadis naklettiğini ortaya koymaktadır. Sahib b. İbad şöyle demektedir: Kendisi çok sayıda rivayet ve hadise vâkıftır, İmam Cevad (a.s) ve İmam Hadi’den (a.s) hadis nakletmektedir.[27] Kendisine ait “Hutebu Emirülmü'minin[28] ve “Yevm ve Leyle[29] adlı kitapları da vardır. Anlaşıldığı kadarıyla, Tahir İmamlardan (a.s) nakledilen hadisler, zikir şeklinde rivayet edilmiş ve her mükellef gece ve gündüzün tüm vakitlerinde farz ve müstehap amel olarak bunları yerine getirebilir.[30] Kendisinin “Abdülazim Hasani’den Rivayetler” diye kitapları da vardır.[31] Bir grup Şia büyükleri de Abdülazim Hasani’den hadisler nakletmiştir. Şeyh Saduk, ondan “Camiu’l Ahbar-i Abdülazim” adıyla bir hadis mecmuasını bir araya getirmiştir.[32] Abdülazim Hasani’nin İmamlardan vasıtasız olarak naklettiği hadisler şu şekildedir: İmam Rıza’dan (a.s) 2 hadis, İmam Cevad’dan (a.s) 26 hadis ve İmam Hadi’den (a.s) 9 hadis. Vasıta ile naklettiği hadislerin sayısı ise 65’tir.

Hakkında Yazılan Eserler

  • Cennetü’n-Naim ve’l İyşu’s-Selim fi Ahvali’s-Seyyidi’l-Kerim ve’l Muhaddisi’l-Âlim Abdülazim el-Hasani (a.s), yazar: Bakır Kocuri Mazenderani.[33]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. Ez-Zeria, c. 7, s. 169. Ber Astan-ı Keramet, s. 5.
  2. Umdetu't-Talib, s. 94.
  3. Ricalu'n-Neccaşi, s. 248.
  4. Er-Revaşihu’s-Semaviyye, s. 86.
  5. Cennetu’n-Neim, c. 3, s. 390. Umdetu't-Talib, s. 94.
  6. Münteha’l-A’mal, c. 1, s. 585.
  7. Ez-Zeria, c. 7, s. 190.
  8. Mu'cem Ricalu'l-Hadis, c. 11, s. 53.
  9. Rical-i Tusi, s. 401.
  10. Abdülazim el-Hasani Hayatuhu ve Müsneduhu, s. 37.
  11. Ber Astan-ı Keramet, s. 7.
  12. Cennetu’n Naim, c. 4, s. 131.
  13. Ricâlü'n-Necâşî, s. 248.
  14. Ez-Zeria, c. 7, s. 290.
  15. Ricâlü'n-Necâşî, s. 248.
  16. El-Fihrist, s. 193.
  17. El-Müntehab, s. 8.
  18. Cennetu’n Naim, c. 5, s. 360.
  19. Hatime Müstedrek, c. 4, s. 405.
  20. Umdetu't Talib, s. 94. Ber Astan-ı Keramet, s. 12.
  21. Sevabu'l-A'mal, s. 99.
  22. Hülasatü’l-Ekval, s. 226.
  23. Hatime Müstedrek, c. 4, s. 404.
  24. Ber Astan-ı Keramet, s. 9.
  25. Emali, s. 419 ve 420. Ravzatu’l-Vaizin, s. 31 ve 32.
  26. Müstedreku’l-Vesail, c. 17, s. 321.
  27. Musnedu'l-İmami'l-Cevad, s. 302.
  28. Rical-i Neccaşî, s. 247.
  29. Ez-Zeria, c. 7, s. 190.
  30. Cennetu’n-Naim, c. 5, s. 182.
  31. Hatime Müstedrek, c. 4, s. 404.
  32. El-Hidayet, s. 174. (mukaddime)
  33. İran Kitaplarını Tanıtım Veri Tabanı.

Bibliyografi

  • İbn Anbe, Cemalettin, Umdetu’t Talib fi Ensabi Al-i Ebi Talib, Necef, el-Matbaatu’l Haydariye, h. 1380.
  • Tahrani, Ağa Bozorg, ez-Zeria ila Tesanifi’ş Şia, Beyrut, Daru’l Edva, h. 1403.
  • Hilli, Hasan b. Yusuf, Hülasatu’l Ekval fi Marifeti’r Rical, Tahkiki Cevad Kayyumi, Neşru’l Fekahet, h. 1417.
  • Hoi, Ebu’l Kasım, Mu’cem Ricali’l Hadis, h. 1413.
  • Saduk, Muhammed b. Ali, Sevabu’l A’mal ve İkabu’l A’mal, Kum, eş-Şerifu’r Razi, h. 1368.
  • Saduk, Muhammed b. Ali, el-Hidayet, Kum, Müessese el-İmam el-Hadi, h. 1418.
  • Saduk, Muhammed b. Ali, El-Emali, Kum, Müessese el-Bi’set, h. 1417.
  • Tureyhi, Fahrettin, el-Muntehab fi Cemi’l Merasi ve’l Huteb, Necef, h. 1369.
  • Tusi, Muhammed b. Hasan, el-Fihrist, tahkik Cevad Kayyumi, Neşru’l Fekahet, h. 1417.
  • Attaradi, Azizullah, Musnedu'l-İmami'l-Cevad (a.s), Meşhed, Astan-ı Kudsi Razavi.
  • Attaradi, Azizullah, Abdülazim el-Hasani Hayatuhu ve Müsneduhu, Kum, daru’l Hadis, h. 1383.
  • Kummi, Şeyh Abbas, Münteha’l A’mal fi Tevarihi’n Nebi ve’lal, Kum, Delili Ma, ş. 1379.
  • Necaşi, Ahmed b. Ali, Ricâlü'n-Necaşi, Kum, Müessese en-Neşru’l İslami, h. 1416.
  • Nuri, Mirza Hüseyin, Müstedreku'l-Vesail ve Müstenbitu’l-Mesail, Beyrut, Alulbayt, h. 1408.
  • Nuri, Mirza Hüseyin, Hatime Müstedreku’l-Vesail, Kum, Alulbayt, h. 1415.
  • Nişaburi, Muhammed b. El-Fital, Ravzatu’l Vaizin, Kum, eş-Şerifu’r-Razi.
  • Mir Damad, Muhammed Bakır b. Muhammed, Er-Revaşihu’l-Semaviyye, tahkik Nimetullah Celili, Daru’l Hadis, h. 1422, ş. 1380.
  • Vaiz Kocuri, Muhammed Bakır b. İsmail, Ruh ve Reyhan ya Cennetü’n-Naim ve’l İyşu’s-Selim fi Ahvali Seyyid Abdülazim el-Hasani, Kum, Daru’l Hadis, ş. 1382.
  • Ber Astan-ı Keramet (Hz. Abdülazim ve Civardaki İmamzadelerin yaşam ve ziyaretnameleri), Daru’l Hadis, 1392.